Japon Ekonomisinde Çalkantılar

Uluslararası gündemde uzun zamandır Orta Doğu var. Bu durum bazı olayların dikkatimizden kaçmasına sebep oluyor. Doğu Asya’da bir süredir devam eden problemler gitgide büyüyor. Hem de tahmin edemeyeceğimiz bir yerde. Japonya’da.
Asya’nın ekonomisinde büyük bir yer kaplayan Japonya, uzun zamandır bir krizin eşiğinde. Yanlış duymadınız. Dünyaya kendisini ileri seviye teknolojileriyle tanıtan Japonya bugün nüfus ve şirketlerin iflasıyla mücadele ediyor.
Nisan 2026 raporlarına baktığımızda geçtiğimiz sene 10.500 şirketten fazlası iflas bayrağını çekti. Bu da 13 yıldır yaşanmayan bir olay. Bunun pek yönetimle ilgisi olduğunu söyleyemeyiz. Bu sorun çoğunlukla iktisadi gözüküyor.
Her şeyden önce Japon yenine bakarsak durumun ciddiyetini fark edebiliriz. Pandeminin başında 1 ABD doları 108-110 Japon yeniydi. Dolar karşısında durabilen para birimlerinden biriydi yen. Ancak günümüze geldiğimizde 159-160 bandından söz ediyoruz. Bu da yaklaşık yüzde 45’lik bir farka denk geliyor. Bu erime dışa bağımlı bir ülke için çok büyük bir yük demek. Bir de ithal ettiğiniz ürünlerin enerji ve hammadde olduğunu düşünün...
Büyük sorunlardan bir diğeri de Japonya’nın pandemi döneminde uyguladığı faizsiz kredilerdi. O gün şartlarında her ne kadar insanlar nefes alsa da ekonomik olarak batması gereken şirketler batmadı. Bugün ise bir yük olarak çıkıyorlar devletlerine karşı. Kredileri ödeme vakti gelmesine rağmen ödeyemiyorlar. Zaten iflas eden şirketlerin çoğunluğunu bu şirketler oluşturuyor.
Sadece işi olmayan şirketler değil işi olanların da iflas etmesi işin başka bir boyutu. Ocak ve şubat aylarına bakacak olursak inşaat ve hizmet sektöründeki iflasların en büyük sebebi iş gücü. Daha öncelerden de bildiğimiz üzere Japonya nüfus olarak yaşlı. Genç nüfus konusunda problem yaşıyorlar. Aynı şekilde katı göçmen politikaları mevcut. Böyle bir durumda genç işçi bulmanız zorlaşıyor. Basit örnekle inşaat sektörünü düşünün. 60 yaşındaki insanlarla ne kadar çalışabilirsiniz? Yani ne kadar fabrikanız olursa olsun, ne kadar siparişiniz olursa olsun yeteri kadar iş gücünüz olmadığında hiçbirinin bir anlamı kalmıyor.
Bu sorunlar bugün Japonya’da yaşanıyor. Ancak başka devletlerin de bu sorunu dikkatle takip etmesi gerekiyor. Bu ileride yaşanabilecek büyük bir sorun. Şimdiden görmek ise bir filmin fragmanını izlemek gibi.
Bir süredir küreselleşmenin karşısında büyük problemler var. Dünya’da özellikle Avrupa ve ABD’de korumacı ekonomiler gözlemliyorum. Diğer bir taraftan ise iş gücü maliyetleri giderek artıyor. Ekonominin temelini insanın oluşturduğunu düşünürsek, nüfusla alakalı politikalarımıza dikkatle bakmak lazım. Bu sorun bir anda çözülebilecek bir sorun değil.
Bugün Asya’da Japon yeninin Amerikan doları karşısındaki erimesini hep birlikte izliyoruz. Üretim gücünü, teknoloji gücüyle birleştiremiyorsanız büyük bir yıkımla karşı karşıyasınız. Paranın değerini korumak eskisinden daha da zor bir hale gelecektir.