BABAM NEREDE?

YAYINLAMA: | GÜNCELLEME:

Öyle büyük bir ateş düştü içime; aylar geçse yıllar geçse bu ateş sönmez!

Meşaleler gibi canım bu ateş sönmez!

Eritip de bulutları sarsam yüreğime,

Yağmurları yutsam, çıplak ayak yürüsem kutuplarda; bu ateş sönmez…

 7 Ekim 2023’te insanlığın yüreğine, yeryüzüne, göğe Gazze’den bir alev topu düştü. Ve bu kor üç senedir her geçen gün daha da harlanarak yanmaya, yakmaya devam ediyor…

Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu Üyesi Psikiyatrist Dr. Ömer Asan’ın çarpıcı bir makalesi 6 Kasım’da, dünyada en yüksek prestije ve etki gücüne sahip haftalık tıp dergisi “The Lancet” de yayımlandı. Bu vicdani sorumluluğu yüksek makalenin dünya literatüründe yer alması yazının tek sevindirici vechesiydi. 

Dr. Asan,  “Where’s Daddy?: attachement and the language of Al-assisted weapons targeting” (“Babam Nerede?”: bağlanma ve yapay zekâ destekli silah hedeflemesinin dili) başlıklı makalesinde İsrail’in yapay zeka teknolojisini kullanarak Filistinli aileleri bütünüyle hedef aldığı saldırılarını bilimsel açıdan ele aldı. 

Yazı aslında tek bir sorudan doğdu; “Babam Nerede?” Bu soru dünyadaki bütün çocukların korktuklarında, kendilerini tehdit altında hissettiklerinde, güvenlik ve teselli arayışlarında kullandığı en masum cümledir. Babasının geleceğine inanan bir çocuğun yani umudun sesi “Where’s Daddy” İsrail için hedefleme ve ölüm sisteminin sinyali olarak kullanılıyor.

Evet yanlış duymadınız; 3 senede neredeyse 22 bin çocuğun öldürüldüğü, binlercesinin ampüte edildiği Gazze’de bu soru İsrail’in yapay zeka destekli silahlı askeri takip sistemine verilen isimdir. 

 Nisan 2024’te  +972 Magazine ve Local Call tarafından altı İsrailli istihbarat subayı ile yapılan röportajlar, “Baba Nerede?” sorusunun İsrail takip siteminde hedef alınan bireylerin aile evlerine girdiğinin, ardından bu evlerin saldırı için işaretlendiğini ortaya koydu.

Bu hedefleme sistemi, çocuk ebeveyn etkileşiminin en temel yönlerinden birini nişan alıyor.  Korkmuş bir çocuk için bir babanın eve dönüşü güvenlik anlamına gelir.  Katil İsrail de “Babam nerede?” diyen bir çocuktan babasının yaşadığı ve bütün aile bireylerinin evde olduğu mesajını alır. Yapay zeka ile oluşturulan hedefte aile vardır. Gelen bu sinyalle İsrail o evi bombalayarak yalnız babayı değil; çocuk kadın demeden bütün aileyi yok eder.

Düşünebiliyor musunuz bir çocuğun ve çocuk sesinin herhangi bir operasyonda fren sistemi olması gerekirken İsrail için bu ses, ölümcül eylemin gerçekleşmesindeki sinyaldir.

Bu dehümanizasyondan yani kendinden olmayanları insan dışı görmekten de öte bir durum. Hatırlayın Gazze soykırımı başlarında İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant, Gazze şeridine yönelik tam abluka kararını duyururken “İnsansı hayvanlarla savaşıyoruz ve buna göre hareket edeceğiz” ifadesini kullanmıştı.  

Burada ise derinlemesine rahatsız edici bir durum var. Karşı tarafı dehümanize etmekten öte çocukların öldürülmesinin diliyle ilgili bir sorun. 

Psikiyatri, on yıllarını savaşın çocukları nasıl travmatize ettiğini ve bağlanmanın tehdit altında güvenlik arayışlarını nasıl şekillendirdiğini incelemeye harcadı.

Şimdi bu ilişki operasyonel bilgiye dönüştüğüne göre psikiyatri alanı bu duruma nasıl yaklaşacak?

Makalenin dikkat çektiği bir cümle daha var; “Yaralı çocuk, hayatta kalan ailesi yok”. Hayatta kalan akrabaları olmadan gelen yaralı çocuklar için Şifa Hastanesindeki sağlık personeli tarafından bu terim icat edilmiş. Bu sadece Gazze hastanelerinde geçerli bir terim. 

O yavruların hayatta kalan ailesi yok! 

Peki ya bizim?  O kimsesiz yaralı yavruları, mecruh gönülleri sarıp sarmalayacak bir Gazze bezi, bir gazlı bezimiz dahi yok mu?