Atakum’un İncesu, Çatalçam, Altınkum ve Taflan sahillerinde etkili olan erozyon, kıyıdaki yapı ve alanları tehdit ediyor. Dalgaların aşındırdığı bazı noktalarda deniz sahil yoluna kadar ulaşırken, kıyıya yakın yapıların çevresindeki zeminde de boşalmalar oluştu.
Atakum’da Kıyı Erozyonunun Nedenleri Neler?
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Zeybek, kıyı erozyonunun temel nedenlerinden birinin sediment bütçesindeki açık olduğunu belirtti. Kum ve çakıl gibi malzemelerin akarsular aracılığıyla kıyılara taşındığını ifade eden Zeybek, baraj ve regülatör gibi yapıların bu malzeme akışını azaltabildiğini söyledi.
Akarsular üzerine plansız ve programsız şekilde inşa edilen yapıların kıyıların doğal beslenmesini olumsuz etkilediğini kaydeden Zeybek, kıyıya ulaşan sediment miktarının azalmasının erozyonun önemli nedenleri arasında yer aldığını vurguladı.
Zeybek, balıkçı barınakları ve liman gibi kıyı yapılarının inşasında denizin hidrodinamik özelliklerinin ve kıyı akıntılarının dikkate alınması gerektiğini de belirtti. Kıyı kenar çizgisinin ihlal edilmesi ve kontrolsüz yapılaşmayla doğal alanlar üzerindeki insan baskısının artmasının erozyonu hızlandıran diğer etkenler olduğunu ifade etti.
Deniz Seviyesindeki Yükselme Erozyonu Etkiliyor
Küresel iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesinin de kıyı erozyonunu etkilediğini belirten Zeybek, 1880 yılından günümüze kadar ortalama deniz seviyesinin yaklaşık 25 santimetre yükseldiğini söyledi.
Deniz seviyesindeki yükselmenin dalgaların özelliklerini, dalga boylarını ve kıyı akıntılarının düzenini değiştirdiğine dikkat çeken Zeybek, bu değişimlerin kıyılar üzerindeki baskıyı artıran unsurlar arasında bulunduğunu kaydetti.
Kıyı Erozyonunu Önlemek İçin Neler Yapılmalı?
Kıyı erozyonunun önlenmesinde öncelikli olarak sediment akışındaki azalmanın engellenmesi gerektiğini vurgulayan Zeybek, baraj, gölet ve regülatör projelerinin kıyıların doğal malzeme dengesini bozmayacak şekilde planlanmasının önemine işaret etti.
Kıyı kenar çizgisi üzerindeki yapılaşmanın denetlenmesi ve kıyı alanlarına yönelik insan baskısının azaltılması gerektiğini belirten Zeybek, kıyı mevzuatına uygun hareket edilmesinin önemini dile getirdi. Zeybek, kıyı çizgisinden kara yönüne doğru 100 metrelik alanda yapılaşmaya izin verilmemesi gerektiğini ifade ederek, turistik amaçlı geçici müdahaleler dışında kıyılardaki yapılaşmanın sınırlandırılması gerektiğini söyledi.
Acil Durumlarda Geçici Önlemler Uygulanabilir
Erozyonun etkisini azaltmak amacıyla acil durumlarda geçici tedbirlerin uygulanabileceğini belirten Zeybek, dalga enerjisini kırmak için kıyıya kalın bloklar yerleştirilebileceğini ifade etti. Ayrıca deniz tabanına kum torbaları bırakılması veya uygun yöntemlerle kıyının sediment bakımından desteklenmesinin mümkün olduğunu kaydetti.
Hatalı yapıların gerisinde biriken malzemenin boru hatları ya da özel deniz araçlarıyla başka alanlara taşınabileceğini belirten Zeybek, bu tür uygulamaların kıyıdaki sediment açığını azaltmaya ve erozyonun etkisini hafifletmeye yardımcı olabileceğini dile getirdi.
