İran’da yıllardır süren yaptırımlar, yüksek enflasyon ve petrol satışına uygulanan kısıtlamalar, ülkeyi derin bir ekonomik krizle karşı karşıya bıraktı. Ancak 2025’in son günlerinde yaşanan gelişme, bu krizin boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi. İran’ın ulusal para birimi riyal, bugün Euro karşısında “0,00” seviyesine düşerek fiili iflası simgeleyen bir noktaya geldi. Bu dramatik devalüasyon, yalnızca ekonomik dengeleri değil, ülke genelinde siyasi tansiyonu da tetikledi.
Son dönemde art arda yaşanan fiyat artışları, alım gücünün neredeyse sıfırlanması ve hükümetin etkisiz kalan müdahale planları, toplumun farklı kesimlerinden büyük tepki çekiyor. Tahran’dan Tebriz’e, İsfahan’dan Meşhed’e kadar birçok kentte binlerce kişi sokağa döküldü.
Protestolar 15 Gündür Durmuyor: Talepler Artık Ekonominin Ötesinde
28 Aralık 2025’te Tahran’ın Kapalı Çarşısı’nda esnafın öncülüğünde başlayan protestolar, kısa sürede ülke geneline yayılan kitlesel bir ayaklanmaya dönüştü. Başlangıçta yüksek enflasyon ve döviz kuru şikayetleriyle gündeme gelen gösteriler, artık açık şekilde rejim karşıtı sloganlarla devam ediyor.
Göstericilerin talepleri yalnızca ekonomik adımlar değil; siyasi reform, özgürlükler ve hükümetin istifasına kadar uzanıyor. Güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalarda çok sayıda kişi hayatını kaybederken, binlerce protestocu gözaltına alındı. Tahran sokaklarında tansiyon her geçen gün daha da yükseliyor.
İran Hükümeti İnterneti Kesti, Krizi Susturamadı
Halk hareketinin büyümesini engellemek için hükümet, özellikle sosyal medya platformlarına erişimi ciddi oranda kısıtladı. İnternetin yavaşlatılması ve mobil bağlantıların kapatılması, bilginin yayılmasını geciktirse de, öfkenin bastırılmasına yetmedi.
İran yönetimi tarafından açıklanan yeni “ekonomik teşvik paketleri” ise kamuoyunu tatmin etmekten uzak. Çünkü riyalin çöküşüyle birlikte temel gıda ürünleri, ilaçlar ve akaryakıt fiyatları erişilmez hale geldi. Sokakta konuşulan konu artık sadece geçim değil, gelecek kaygısı ve sistem eleştirisi.
Uluslararası Kamuoyundan Tepki: İran Yalnızlaşıyor
İran’daki gelişmeler, dünya kamuoyunun da gündeminde. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler başta olmak üzere pek çok uluslararası kuruluş, insan hakları ihlallerine ve baskıcı yöntemlere karşı uyarılarda bulundu. Özellikle ekonomik yaptırımların kaldırılmasının ancak yapısal reformlarla mümkün olacağı vurgulanıyor.
Ancak İran hükümeti, iç dinamiklerin dış müdahalelerle kışkırtıldığını öne sürerek, protestoları "dış mihrakların oyunu" olarak tanımlamaya devam ediyor. Bu söylem, halk arasında inandırıcılığını yitirmiş durumda.
Krizin Sonu Görünmüyor: Ekonomik ve Siyasi Deprem Derinleşiyor
Ekonomistler, riyalin değer kaybının kısa vadede toparlanmasının mümkün olmadığını belirtiyor. Ülkede uygulanan katı döviz politikaları, dış yatırımların kesilmesi ve iç tüketimin çökmesi, İran’ı bölgesel bir ekonomik çıkmaza sürüklüyor. Üstelik sokakta yükselen sesler sadece geçim derdi değil; özgürlük, temsil ve adalet talepleri de artık baskın.
Halkın hükümete olan güveni minimum seviyeye inerken, rejimin mevcut baskı yöntemleriyle bu krizi uzun vadede kontrol altında tutması zor görünüyor. Tahran sokakları kaynarken, siyasi kulislerde "İran Baharı mı geliyor?" sorusu sıkça soruluyor.
