Edirne’de garsonluk yaparak geçimini sağlayan 48 yaşındaki Levent Döngel, çocuk yaşta öğrendiği bindallı sanatını evinde kurduğu atölyede yaşatmaya devam ediyor. Yaklaşık 35 yıldır el emeğiyle kumaşa motif işleyen Döngel, bu geleneksel sanatı gelecek nesillere aktarmak istiyor. Ancak usta öğretici belgesi alamadığı için resmi olarak eğitim veremediğini belirterek yetkililerden destek talep ediyor.
9 yıl önce İstanbul’dan Edirne’ye yerleşen, evli ve üç çocuk babası olan Döngel, 13 yaşında başladığı mesleğinde ustalaştığını ve her bir motif için günlerce emek verdiğini söylüyor. Bir bindallı işlemesini tam gün çalışarak ortalama 3-4 günde tamamladığını ifade ediyor.
Osmanlı’dan Günümüze Uzanan El Sanatı
Bindallının Osmanlı döneminde özellikle saray çevresinde tercih edilen yoğun işlemeli bir el sanatı olduğunu anlatan Döngel, bu geleneği yaşatmaya çalıştığını belirtiyor. Sürecin önce çizimle başladığını, ardından taslak ve kalıp hazırlığı yapıldığını, sonrasında ise makine başında el emeğiyle işleme aşamasına geçildiğini aktarıyor.
Her tür kumaşa bindallı işlenebildiğini vurgulayan Döngel, deri dahil olmak üzere farklı yüzeylerde çalıştığını söylüyor. Bornozdan havluya, kına kıyafetlerinden mendile kadar birçok ürüne motif işleyebildiğini belirtiyor. Ona göre bindallının en önemli özelliği tamamen el emeğine dayanması.
“Bu Mesleği Öğrenen Yok”
Döngel, bindallı sanatının artık yeterince ilgi görmediğini ve yeni çırak yetişmediğini dile getiriyor. Edirne’de el yardımıyla bu işi yapan başka kimsenin olmadığını belirten Döngel, üretimin belirli aşamalardan geçtiğini; kumaş seçimi, kesim, desen tasarımı ve son montaj sürecinin titizlikle yürütüldüğünü ifade ediyor.
Otomatik makinelerin yaygınlaştığını ancak el emeğinin yerini tutmadığını söyleyen Döngel, bu işin göz, el, ayak ve beyin koordinasyonuyla yapıldığını vurguluyor.
“Usta Öğretici Olmak İstiyorum”
İlkokul mezunu olduğu için usta öğretici belgesi alamadığını belirten Döngel, alaylı olarak yetiştiklerini ve bu sanatın okulunun bulunmadığını söylüyor. Resmi belge olmadığı için mesleği öğretme konusunda engel yaşadığını dile getiren Döngel, yetkililerden destek beklediğini ifade ediyor.
Amacının sadece üretmek değil, bindallı sanatını gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu vurgulayan Döngel, belge verilmesi halinde hem gençlere eğitim vermek hem de Edirne’nin kültürel tanıtımına katkı sunmak istediğini belirtiyor.
Geleneksel el sanatlarının sürdürülebilirliği açısından Döngel’in çağrısı, kültürel mirasın korunması ve mesleki eğitim sistemine dair önemli bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.
