Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde önemli bir çevre çalışması başlatıldı. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Fethiye İç Körfez’de dip çamuru temizliği için ilk adım atılırken, Mapa-Şamandıra Sistemi ve Fethiye Dip Çamuru Temizliği Lansmanı gerçekleştirildi.
Fethiye Körfezi’nde yeni dönem başladı
Programda konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, çalışmalarla hem deniz üstünün hem de deniz altının korunmasının hedeflendiğini belirtti.
Kurum, "Bugün bizim için gerçekten çok önemli bir gün. İki önemli adım atıyoruz; bir taraftan artık geçici çözümlerin ötesine geçiyor; Göcek ve Dalaman koylarımızı mapa-şamandıra sistemiyle güvence altına alıyoruz, denizlerimize düzen getiriyoruz. Diğer yandan deniz dibinde çok büyük bir temizlik seferberliğini başlatarak, denizi yeniden canlandırıyoruz. Böylesi eşsiz bir doğal güzelliği korurken, turizmimize, istihdamımıza ve doğamıza doğrudan nefes aldırıyoruz" dedi.
90 kilometrelik sahil şeridinde koruma çalışması
Projenin yalnızca teknik bir çalışma olmadığını vurgulayan Bakan Kurum, deniz ekosisteminin korunmasının yanı sıra turizm, ticaret ve istihdamın da gözetildiğini ifade etti.
Bakan Kurum, "Yukarıda teknelerimiz, turizm, ticaret, istihdam ve mavi yolculuk var. Aşağıda ise deniz çayırları, balıkların üreme alanları ve deniz canlılarının yuvaları var. Bizim görevimiz bu iki dünyayı birlikte korumak, yaşatmaktır. Biliyorsunuz, bir çapanın suya inmesi birkaç saniye alıyor. Fakat zincirinin deniz tabanında sürüklenmesi, yıllar içinde oluşmuş deniz çayırlarını tahrip ediyor. İşte bunun önüne geçmek için Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde, Göcek ve Dalaman koylarını kapsayan yaklaşık 90 kilometrelik devasa bir sahil şeridinde yepyeni bir düzen başlatıyoruz" diye konuştu.
DERİA sistemi devreye giriyor
Bakan Kurum, denizlerdeki bağlama noktalarının dijital ortamda takip edilmesini sağlayacak DERİA sistemine ilişkin de bilgi verdi.
Kurum, "Koylarımıza rastgele atılan ve deniz tabanını tahrip eden ağır demirlerin yerine 926 adet sabit bağlama mapası ve 906 adet tonoz yerleştirdik. Bunlar deniz çayırlarına, doğamıza, denizlerimize, deniz canlılarımıza asla zarar vermiyor. Bununla da yetinmeyip, denetimden su temizliğinin anlık her şeyi tek bir çatı altında toplayan DERİA Sistemi’ni kuruyoruz. En yalın anlatımıyla DERİA şudur, artık denizcilerimiz; koyları, boş bağlama noktalarını ve uygunluk durumunu haritadan görecekler. Dijital telefon uygulaması üzerinden kolayca rezervasyon yapabilecek. Hem denizcimiz yer aramakla uğraşmayacak hem de masmavi koylarımız ve altındaki zengin yaşam korunmuş olacak. Yani DERİA, denizin Google Maps’i olacak. Ben bu projenin başarısını yalnızca kaç mapa şamandıra kurduğumuzla ölçmüyorum. Deniz tabanına inmeyen her kontrolsüz çapa başarıdır. Korunan her deniz çayırı, başarıdır. Temiz kalan her koy, başarıdır. Biz burada yalnızca mapa ya da şamandıra kurmuyoruz. Düzen kuruyoruz. Güven kuruyoruz. Gelecek kuruyoruz. Ve şimdi bu anlayışı Fethiye Körfezi’nin tamamına yayıyoruz. Koylarımızı korurken iç körfezimizi de iyileştiriyoruz. Denizin üstünü temizlerken, denizin altındaki yılların birikimini de temizliyoruz."
16 milyon metreküp dip çamuru temizlenecek
Fethiye İç Körfezi’nde yıllar içinde biriken dip çamurunun temizlenmesi için de kapsamlı bir çalışma başlatıldı.
Bakan Kurum, "İki dip tarama gemimizle sahada çalışacağız. Yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon metreküp dip çamurunu 3 yıl içerisinde Fethiye Körfezi’mizden çıkaracağız. Çalışmalarımız tamamlandığında iç körfezimizde ortalama 3,4 metrelik su derinliğine ulaşacağız" dedi.
Türkiye genelinde çevre çalışmaları sürüyor
Türkiye’nin farklı bölgelerinde çevre koruma çalışmalarının devam ettiğini belirten Kurum, Marmara Denizi’ndeki müsilajla mücadeleden İzmit Körfezi ve İzmir Körfezi’ne, Eğirdir Gölü’nden Beyşehir, Salda, Mogan ve Meke’ye kadar birçok bölgede çalışma yürütüldüğünü ifade etti.
Kurum, Marmara Denizi’ndeki çalışmalar kapsamında Dünya Bankası ile yapılan görüşmeler sonucunda 400 milyon euroluk dış finansmanın ülkeye kazandırıldığını belirterek, "Biz hiçbir zaman sözde çevreci olmadık. Marmara Denizi’ni ve İstanbul’u esir alan o kabusu, müsilaj belasını hiçbirimiz unutmadık. Biz o dönem sadece yüzeyde o köpüklerin temizlenmesiyle yetinmedik; sorunun köküne inip Marmara’yı kurtarmak için kolları sıvadık. Bu işler lafla ya da iyi niyetle olmuyor; çok büyük bir bütçe ve uluslararası kaynak istiyor. Bu anlamda dertli olmanız gerekiyor, uğraşmanız gerekiyor. Biz gittik, Dünya Bankası’yla masaya oturduk ve Marmara Denizi’nin atık su arıtma tesislerini dönüştürmek, denizimizi kirlilikten arındırmak için tam 400 milyon Euro’luk dev bir dış finansmanı, yani ‘Marmara Denizi Eylem Planı Kredisi’ni ülkemize kazandırdık. Bu az buz bir para değil; bugünün şartlarında muazzam bir kaynak. Ne yazık ki bazen kimse bu işlerin perde arkasına, orada çalışılan emeğe değer vermiyor. Bulunan kaynağı ya yeterince sahiplenmiyor ya da konuşmuyor. Ama kim sahiplenirse sahiplensin, kim görmezden gelirse gelsin, biz milletimiz için bu adımları attık, atmaya da devam ediyoruz" şeklinde konuştu.
İzmit ve İzmir körfezlerinde de çalışmalar devam ediyor
Bakan Kurum, farklı su kaynaklarının kendi özelliklerine göre korunması gerektiğine dikkat çekerek, "İzmit Körfezi’nde de çok önemli bir dip çamuru temizliği yürütüyoruz. İzmir Körfezi için ise 15 maddelik Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planımızı uyguluyoruz. Eğirdir Gölü için hazırladığımız koruma projesinin büyük bir kısmını tamamladık. Beyşehir’de, Salda’da, Mogan’da, Meke’de çalışıyoruz. Biliyoruz ki Marmara’nın ihtiyacı başkadır, Eğirdir’in ihtiyacı başkadır, Meke’deki durum bambaşkadır. Bizim görevimiz her coğrafyanın sesini duymak ve ihtiyacı burada bilim insanlarıyla birlikte çalışarak çözümü de yerinde üretmektir. O yüzden her coğrafyada sistemimizi o coğrafyanın kodlarına göre güncelleyen bir çevre aklını işletiyoruz" ifadelerini kullandı.
COP31’de Türkiye’nin çevre projeleri anlatılacak
Bakan Kurum, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek COP31 Zirvesi’nde Türkiye’nin çevre alanındaki çalışmalarının dünyaya aktarılacağını söyledi.
Kurum, "COP31’de yalnızca hedef göstermeyeceğiz. Fethiye Körfezi’ni anlatacağız. Mapa-Şamandıra sistemimizi anlatacağız. İç körfezde yürüttüğümüz dip çamuru temizliğini anlatacağız. Marmara’yı anlatacağız. Sıfır Atık’ı, depozito sistemini, sahadaki uygulamalarımızı aktaracağız. Söz yerine eser, uygulama ve sonuç aldığımız bir COP Başkanlığı sürecini tüm dünyaya aktaracağız. Bununla da yetinmeyeceğiz. Türkiye’de çözdüğümüz meselelerden doğan, dünyanın sorun alanlarına birer çözüm modeli olarak tecrübemizi taşıyacağız. Biz çözümü uygulayan bir ülke olacağız. Biz modeli kuran bir ülke olacağız. Biz yol gösteren bir Türkiye olacağız."
Bakan Kurum’dan denizleri koruma çağrısı
Konuşmasının sonunda Türkiye’nin deniz ekosisteminin korunmasına yönelik çalışmalarına değinen Kurum, Piri Reis’in Akdeniz haritasına atıfta bulunarak çevrenin korunmasının gelecek nesillere karşı sorumluluk olduğunu vurguladı.
Kurum, "Bugün bizim elimizde uydular var, sensörler var, dijital haritalar var, DERİA sistemimiz var. Ama bütün teknolojinin üzerinde aynı irade var; bu ülkenin denizini, suyunu ve toprağını koruma iradesi. Piri Reis, Akdeniz’in haritasını çizdi. İnşallah biz de Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Türkiye’nin gelecek rotasını çiziyoruz. Çocuklarımız bize soracak: ‘Bize nasıl bir Türkiye bıraktınız?’ O gün yolları, fabrikaları, insansız hava araçları ve şehirleri anlatacağız. Ama aynı gururla Göcek’in koylarını, Fethiye’nin temizlenmiş körfezini, Marmara’yı, Salda’yı, Eğirdir’i, Meke’yi göstereceğiz. Ve diyeceğiz ki; biz büyüdük ama tüketmedik. Ürettik ama kirletmedik. Kazandık ama kaybetmedik. Bu vizyonla burada hayata geçirdiğimiz örnek projemizi ihtiyaç duyduğumuz tüm alanlarda yapacağız. İstisnasız tüm koylarımıza koruyacağız. Çünkü bizim denizlerimizin, o eşsiz koylarımızın kirletilmesine tek bir saniye dahi tahammülümüz yoktur. Bu doğal zenginliği pervasızca yok etmeye çalışanlara da izin vermedik, bundan sonra da vermeyeceğiz. Kirliliğe sebep olan her ne varsa önüne geçmek için denetimlerimizle ve en ağır yaptırımlarımızla elimizden gelen her şeyi yapacak; ne gerekiyorsa tavizsiz şekilde uygulayacağız. Gelin, Türkiye’nin denizlerimiz için attığı adımları birlikte büyütelim. Gelin, bu maviliği birlikte koruyalım."
Programa Muğla Valisi İdris Akbıyık, AK Parti Sosyal Politikalardan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, AK Parti Muğla Milletvekili Kadem Mete, CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Serbest Dalış Dünya Rekortmeni Milli Sporcu Şahika Ercümen, sektör temsilcileri, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.
