Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Brüksel’de düzenlenen AB Genişleme Forumu’nun açılışında yaptığı konuşmada, Avrupa’nın geleceği ve Birliğin genişleme perspektifine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 1999 Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’ye aday ülke statüsü verilmesini hatırlatan Stubb, 2040 yılında 40 üyeli bir AB hedefini gündeme taşıdı.
1999 Helsinki Zirvesi’ni hatırlattı
Konuşmasına 1999’daki Helsinki Zirvesi’nden bir anekdotla başlayan Stubb, o dönemde Avrupa’nın Soğuk Savaş’ın neden olduğu bölünmeleri aşmayı ve yeniden birleşmeyi hedeflediğini söyledi.
Helsinki Zirvesi’nde AB’nin kapsamlı genişleme sürecinin önemli adımlarından birinin atıldığını belirten Stubb, 6 ülkeyle katılım müzakerelerinin başlatıldığını, Türkiye’ye ise ilk kez aday ülke statüsü verildiğini hatırlattı.
Zirve hazırlıkları sırasında yaşananları anlatan Stubb, dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in toplantıya katılımını sağlamak için AB yetkililerinin yoğun çaba gösterdiğini aktardı. Javier Solana’nın Ecevit’i Helsinki’ye davet etmek üzere Ankara’ya gönderildiğini belirten Stubb, Solana’nın dönüş yolunda kullandığı Chirac’a ait uçağın camının kırılması nedeniyle gecikme yaşandığını, buna rağmen Ecevit’in zirveye zamanında ulaştığını anlattı.
Stubb, “Bence Helsinki’de alınan kararlar Avrupa’yı dönüştürdü” dedi.
2040 için 40 üyeli AB hedefi
Avrupa’nın bugün de yeni bir dönüm noktasında olduğunu ifade eden Stubb, Türkiye, Azerbaycan, Kanada ve Batı Balkan ülkelerinin de dahil olduğu daha geniş bir Avrupa vizyonunu gündeme getirdi.
2040 yılında 40 üyeli bir AB’nin mümkün olabileceğini savunan Stubb, “2040 yılında 40 üye devletten oluşan bir AB düşünün. Bu, dünyadaki ülkelerin yüzde 20’si demek. İşte güç budur” ifadelerini kullandı.
Genişlemeyi AB’nin en başarılı dış politika araçlarından biri olarak nitelendiren Stubb, Avrupa’nın küresel etkisinin azaldığı yönündeki değerlendirmelere katılmadığını söyledi. İstikrar, hukukun üstünlüğü, güvenlik ve güvenilir ortaklık arayan ülkelerin Avrupa’ya yöneldiğini belirtti.
“Türkiye hakkında açık konuşmalıyız”
Türkiye ile AB arasındaki ilişkilere özel olarak değinen Stubb, iki tarafın zaman zaman değerler konusunda farklı düşündüğünü ancak ortak çıkarların iş birliği için önemli bir zemin oluşturduğunu vurguladı.
Stubb, “Avrupa güvenliğinin önemli bir aktörü ve vazgeçilmez bir NATO müttefiki olan Türkiye hakkında açık konuşmalıyız. Evet, değerler konusunda bazen ayrışıyoruz, fakat çoğu zaman menfaatlerimiz örtüşüyor. Bunun gerçekleştiği alanlarda iş birliği derinleştirilebilir ve derinleştirilmelidir” diye konuştu.
İngiltere’nin AB ile ilişkilerinin de geliştirilmesini isteyen Stubb, daha derin bir stratejik ortaklık ve gelecekte yeniden üyelik dahil tüm seçeneklerin açık tutulması gerektiğini söyledi.
Kos’tan Avrupa’nın birleşmesini tamamlama çağrısı
AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos da forumun açılışında Avrupa’nın birleşmesini tamamlama çağrısı yaptı.
Genişleme sürecinde son 25 yılın en yüksek ilerlemesinin kaydedildiğini belirten Kos, “Avrupa’nın geleceğini şekillendirmek istiyorsak, birleşmesini tamamlamamayı göze alabilir miyiz?” ifadelerini kullandı.
Kos, genişlemenin önümüzdeki on yıllarda Avrupa’da barış, özgürlük ve refahın güvence altına alınması açısından önemli olduğunu söyledi. Rusya’nın aday ülkelere zarar vermeyi ve Avrupa’nın birleşme sürecini tersine çevirmeyi hedeflediğini de ileri sürdü.
Von der Leyen’den genişleme vurgusu
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise uzun yılların ardından Birliğin önünde gerçek bir genişleme fırsatı bulunduğunu belirtti.
Karadağ’ın katılım müzakerelerinde sona yaklaştığını, Arnavutluk’un ilerleme kaydettiğini ifade eden von der Leyen, Moldova ve Ukrayna’nın da baskılara rağmen Avrupa yolunda ilerlediğini söyledi.
AB’nin genişlemenin yanı sıra karar alma süreçlerini hızlandırması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, genişlemenin güvenlik açısından önemine dikkat çekti. “Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri Birliğimizin dışında kalsaydı, Rusya’nın saldırganlığıyla başa çıkmak için daha iyi bir konumda mı olurduk? Kıtamız daha güvenli mi olurdu? Dünyada daha fazla nüfuzumuz mu olurdu? Yanıt açıkça hayır” dedi.