Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, 1911’den bu yana tutulan meteorolojik kayıtları yapay zeka destekli yöntemlerle dijitale aktarma sürecini başlattı. Bu proje, Türkiye’nin iklim hafızasını koruma ve afet yönetimine katkı sağlama amacı taşıyor.
115 Yıllık Veriler İklim Araştırmalarında Kullanılacak
“Kandilli’nin 115 Yıllık İklim Hafızası: 115 Yıllık Gözlemden Geleceğin İklim Verilerine” başlıklı seminerde, meteorolojik kayıtların dijitalleştirilme süreci detaylı şekilde aktarıldı. Proje kapsamında veriler, yıl sonunda araştırmacıların ve kamu kurumlarının kullanımına sunulacak.
Prof. Dr. Özer Çinicioğlu, seminerde yaptığı konuşmada, Kırım Savaşı döneminde yaşanan fırtınaların bilimsel meteorolojinin gelişimine etkisine değinerek, “Bu veri yalnızca bir kurumun değil, toplumun ortak hafızasıdır” ifadelerini kullandı.
Meteorolojik Veri, Karar Süreçlerini Yönlendiriyor
Meteoroloji Laboratuvarı Başkanı Ayfer Serap Söğüt, meteorolojik verinin yalnızca hava durumunu açıklamakla sınırlı olmadığını belirtti:
- Doğru analiz edilen veri karar süreçlerini yönlendirir
- Zamanlamayı belirler ve insan yaşamını doğrudan etkiler
- Büyük veri analitiği ve yapay zeka ile güvenilir iklim öngörüleri sunar
Sıcak hava dalgaları ve ani yağışlar gibi ekstrem hava olaylarının toplumsal etkileri üzerinde de duruldu. Söğüt, veriyi toplumsal faydaya dönüştürmenin önemine dikkat çekti.
İklim Değişikliğini Somutlaştıran Uzun Süreli Veriler
Meteoroloji Genel Müdürlüğü İstanbul Bölge Müdürü Atakan Çelebi, 115 yıllık veri setinin Türkiye’nin iklim hafızası niteliğinde olduğunu vurguladı. Çelebi, bu veriler sayesinde iklim değişikliği sinyallerinin somut şekilde izlenebildiğini ve kamuoyuyla paylaşılabildiğini belirtti.
Akademik Perspektif: Uzun Süreli ve Saatlik Verilerin Önemi
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yurdanur Ünal, seminerde “İklim Değişikliği Araştırmalarında Uzun Süreli ve Saatlik Verinin Önemi” başlıklı sunum yaptı. Ünal, uzun dönemli ve homojen gözlem verilerinin:
- İklim sinyallerini doğal değişkenlikten ayırmak
- Ekstrem hava olaylarını analiz etmek
- Afet risklerini daha doğru değerlendirmek
açısından kritik olduğunu söyledi.
Yapay Zeka ile Yenilikçi Uygulamalar
Seminer kapsamında, hackathon çalışmalarıyla öğrenciler tarafından geliştirilen projeler tanıtıldı. Analog meteorolojik grafikleri sayısallaştırmaya yönelik yapay zeka destekli sistemler, veri analiz platformları ve iklim projeksiyon modelleri paylaşıldı. Etkinlik, rasathane gezisi ile sona erdi.
