İran’da devam eden savaş ortamı ve internet kısıtlamaları, hem ülke içinde hem de yurt dışında yaşayan İranlıları büyük bir iletişim krizinin içine sürükledi. BBC Persian Service’nin aktardığına göre birçok İranlı, yakınlarına ulaşabilmek için farklı ve çoğu zaman pahalı yöntemlere başvurmak zorunda kalıyor.
Sınırda Kurulan “Telefon Köprüsü”
İran ile Türkiye sınırına yakın bir noktada faaliyet gösteren bir kişi, savaş nedeniyle iletişim kuramayan İranlılar için ilginç bir çözüm sunuyor. Bu kişi iki farklı telefon kullanıyor: biri İran mobil şebekesine, diğeri ise Türkiye şebekesine bağlı.
Yurt dışında yaşayan İranlılar, WhatsApp üzerinden Türk hattını arıyor. Ardından bu kişi İran hattını kullanarak aramak istedikleri yakınlarına ulaşıyor ve iki taraf arasında adeta bir “telefon köprüsü” kuruyor.
Sınır bölgesinde bulunduğu için hem İran hem de Türkiye mobil ağlarına bağlanabilen bu sistem, internet kesintilerini aşmanın en sıra dışı yollarından biri olarak görülüyor.
Kısa Bir Telefon Görüşmesi 38 Dolara Mal Oluyor
Bu yöntem birçok kişi için tek iletişim yolu olsa da maliyeti oldukça yüksek. Para transferi ücretleri de dahil edildiğinde dört ila beş dakikalık bir telefon görüşmesinin yaklaşık 38 dolar tuttuğu belirtiliyor.
Buna rağmen yurt dışındaki İranlılar, ailelerinden haber alabilmek için bu ücreti ödemeyi kabul ediyor. İran’da aylık asgari ücretin yaklaşık 100 dolar olduğu düşünüldüğünde bu maliyet oldukça dikkat çekici.
VPN Kullanımı da Büyük Bir Yük
Tahran’da yaşayan Hamid, ailesiyle iletişim kurabilmek için VPN kullanmak zorunda kaldığını söylüyor. Ancak VPN hizmetlerinin fiyatlarının son dönemde hızla yükseldiğini belirtiyor.
Bir gigabayt internet verisi için yaklaşık 20 dolar ödediklerini söyleyen Hamid, bağlantıların da son derece istikrarsız olduğunu ifade ediyor. Bağlantı kesildiğinde veri kaybı yaşandığını ve çoğu zaman ücret iadesi yapılmadığını belirtiyor.
Hamid yaşadığı duygusal yükü şu sözlerle anlatıyor:
“Acı çok büyük. Bilmemenin, kaygının ve sürekli endişenin acısı bu.”
Yurt Dışındaki İranlılar Sürekli Endişe İçinde
Toronto’da yaşayan Negar, ailesinin savaş sırasında kendisini arayarak iyi olduklarını söylemeye çalıştığını ancak bunun endişesini azaltmadığını ifade ediyor.
“En kötü yanı, bombardıman altındayken bile beni arayıp ‘iyiyiz’ demeleri” diyen Negar, kısa görüşmelerin kendisini sakinleştirmeye yetmediğini söylüyor.
Tahran’da Patlamalar Korku Yaratıyor
Melbourne’da yaşayan Şadi ise Tahran’daki ailesinin petrol depoları ve askeri tesislere yakın bir bölgede yaşadığını anlatıyor.
Yakınlardaki patlamaların aile üyelerini büyük bir korkuya sürüklediğini söyleyen Şadi, petrol deposunun vurulmasının ardından şehirde “kara yağmur” olarak tanımlanan kirli bir yağışın başladığını aktarıyor.
İletişim Kopukluğu Psikolojik Baskıyı Artırıyor
London’da yaşayan Pooneh ise ailesiyle iletişim kurmanın artık neredeyse tamamen onların kendisini aramasına bağlı olduğunu söylüyor.
“Onları arayamıyorum. Bu basit şey bile kontrolü kaybetmişim gibi hissettiriyor” diyen Pooneh, savaşla ilgili bilgilerin çoğunu aile içindeki konuşmalardan öğrenebildiklerini belirtiyor.
Savaş Ortasında Bilgiye Ulaşmak da Zor
İran’da uygulanan internet kısıtlamaları nedeniyle birçok kişi savaşla ilgili gelişmeleri doğrudan öğrenemiyor. Bu nedenle yurt dışındaki akrabalarla yapılan telefon görüşmeleri sadece aile bağlarını korumak için değil, aynı zamanda bilgi almak için de önemli hale geliyor.
