Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay ortamında bitki yetiştirme üzerine yürüttüğü araştırmalarla dikkat çekiyor. Türkiye'nin uzaydaki ilk biyoloji deneyi olan “Schrenkiella Parvulanın Tuz Stresine Verdiği Yanıtların Uzay Ortamında Araştırılması” projesinde yer alan Uzilday, mikro yerçekiminde dayanıklı bitki türleri geliştirmeyi hedefliyor.
Akademik Geçmiş ve Uzay Biyolojisi Yolculuğu
Doç. Dr. Uzilday, Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden 2006 yılında mezun oldu ve yüksek lisansını Japonya Kumamoto Üniversitesi'nde tamamladı. 2010 yılında Ege Üniversitesi'ne dönerek doktora çalışmalarına başladı. Bitki moleküler biyolojisi ve fizyolojisi alanındaki araştırmalarıyla bilinen Uzilday, 2021’de Tohoku Üniversitesi mikro yerçekimi laboratuvarı’nda görev aldı.
Türkiye'nin Uzaydaki İlk Biyoloji Deneyi
Uzilday, TÜBİTAK ve Türkiye Uzay Ajansı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda aktif rol aldı. Deneyin odak noktası, tuz stresine karşı dayanıklı Schrenkiella Parvula bitkisinin uzay ortamındaki yanıtlarını araştırmak. Deney, ilk Türk astronot Alper Gezeravcı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirildi.
Ayrıca Uzilday, Çin Ulusal Uzay İdaresi’nin Shijian-19 uydusu aracılığıyla Arabidopsis tohumu göndererek, hastalık ve çevresel strese dayanıklı çeşitler geliştirme çalışmalarına katkıda bulundu.
Mikro Yerçekiminde Dayanıklı Bitki Türleri
Uzilday, çalışmalarında Ay ve Mars toprağına benzer regolit kullanarak bitki yetiştirme deneyleri yürütüyor. Amaç, ekstrem koşullarda yetişebilen türlerin uzayda da hayatta kalıp kalamayacağını incelemek. Elde edilen veriler, tarım biyoteknolojisi alanındaki araştırmacıların kullanımına sunuluyor.
Uzay Islahının Dünyaya Katkısı
Uzilday, uzaya gönderilen tohumlarda dış radyasyon kaynağı kullanmadan doğal mutasyonlar elde ettiklerini belirtti. Bu yöntemle hem maliyetler düşüyor hem de elde edilen türler, dünyada kuraklık ve sıcaklık gibi zorlu koşullara karşı daha dayanıklı hale getirilebiliyor.
Kız Öğrencilere İlham Mesajı
11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla kız öğrencilere mesaj veren Uzilday, “Dünyada keşfedilmeyi bekleyen şeylerin yanında, uzayda da keşfedilmeyi bekleyen çok şey var. Laboratuvar çalışmalarında kız öğrencilerin aktif rol alması ilham verici olur” dedi.
