İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan ve 8-9 Ocak’ta güvenlik güçlerinin müdahalesiyle bastırılan protestolara ilişkin çarpıcı bir iddia gündeme geldi. ABD’nin Virginia eyaleti merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 7 bin 2’ye yükseldiğini duyurdu.
HRANA’nın paylaştığı son verilere göre olaylarda on binlerce kişi gözaltına alındı. Açıklanan rakamlar, İran’daki resmi kurumların verileriyle önemli farklılıklar içeriyor.
ÖLÜ SAYISI 7 BİNİ AŞTI İDDİASI
HRANA’nın güncel raporunda, ülke genelindeki protestolarda 214’ü güvenlik görevlisi olmak üzere toplam 7 bin 2 kişinin yaşamını yitirdiği öne sürüldü.
Ayrıca 52 bin 941 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Kurum, 11 bin 730 vakanın ise hâlâ inceleme aşamasında olduğunu aktardı.
HRANA daha önce can kaybını 6 bin 984 olarak açıklamıştı.
RESMİ AÇIKLAMALARLA FARKLI RAKAMLAR
İran Şehit ve Gaziler Vakfı, 21 Ocak’ta Adli Tıp Kurumu verilerine dayandırdığı açıklamasında toplam 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.
Bu açıklamada, 2 bin 427 kişinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürülen güvenlik güçleri ve siviller olduğu ifade edilirken, 690 kişi hakkında detay paylaşılmamıştı.
HRANA’nın duyurduğu rakamlar ile resmi açıklamalar arasındaki fark dikkat çekiyor.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?
İran’daki gösteriler, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik krizin derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başladı.
Kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar, 8 Ocak’ta başkent Tahran’da şiddetlendi. Olaylar sırasında internet erişimi kısıtlandı.
8-9 Ocak’ta güvenlik güçlerinin müdahalesiyle protestolar bastırıldı.
GÖZALTILAR VE SÜREN İNCELEMELER
HRANA’ya göre 52 bin 941 kişi gözaltına alındı. İnsan hakları kuruluşu, sahadan gelen verileri doğrulamaya devam ettiğini ve incelemesi süren binlerce dosya bulunduğunu bildirdi.
İran’daki gösteriler sona ermiş olsa da can kaybı ve gözaltı sayılarına ilişkin tartışmalar uluslararası kamuoyunda gündemde kalmayı sürdürüyor.
