İran’da başlayan protesto dalgası, 2026 yılına girerken dinmek bir yana daha da büyüdü. Yerel para biriminin döviz karşısındaki değer kaybı ve artan ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan gösteriler, 15. gününde yüzlerce kişinin ölümüne, on binlerce gözaltıya ve sert güvenlik önlemlerine sahne oldu. Özellikle Tahran Büyük Çarşı’da esnafların öncülük ettiği eylemler, kısa sürede ülkenin dört bir yanına yayılırken, halkın tepkisi artık yalnızca ekonomik krizle sınırlı kalmadı. İran’ın sert güvenlik müdahaleleri, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmeye başladı.
HRANA Raporu Endişe Verici: 538 Kişi Hayatını Kaybetti, 10 Binden Fazla Gözaltı Var
İnsan hakları ihlalleriyle ilgili veri toplayan HRANA (Human Rights Activists News Agency), olayların bilançosunu gözler önüne serdi. Kuruluşun raporuna göre, protestolar sırasında en az 538 kişi hayatını kaybetti. Bunlardan 48'inin güvenlik görevlisi olduğu belirtilirken, geri kalanların sivil göstericiler olduğu ifade ediliyor. Ayrıca 10 bin 600'ü aşkın kişinin gözaltına alındığı, binlerce kişinin de yaralandığı bildirildi. Özellikle gençler arasında gözaltı oranının yüksek olması, ülkedeki gerginliği daha da artırıyor.
Polis, Ailelere Kısa Mesaj Gönderdi: “Çocuklarınıza Dikkat Edin”
İran güvenlik güçleri, sadece sokakta değil, dijital mecralarda da kontrollerini artırdı. Tahran’da yaşayan ebeveynlerin telefonlarına gönderilen uyarı mesajları, devletin protestolara yaklaşımını bir kez daha gözler önüne serdi. Gönderilen mesajlarda, ailelerin genç ve ergenlik çağındaki çocuklarını “isyancılardan uzak tutmaları” gerektiği belirtilirken, gösterilere katılımın ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı.
Mesajda şu ifadeler yer aldı:
"Terörist grupların faaliyetleri ve silahlı kişilerin protestolarda görülmesi nedeniyle, herhangi bir uzlaşmaya gidilmeyeceği ve isyancılarla kararlı şekilde mücadele edileceği kararı doğrultusunda, ebeveynlerin çocuklarına sahip çıkmaları önemle tavsiye edilir."
Can Kaybı Konusunda Resmi Sessizlik: Uluslararası Medya Doğrulayamıyor
İran yönetimi, yaşanan can kayıplarına ilişkin resmi bir açıklama yapmış değil. Devlet kurumları tarafından ölü sayısına dair net bir rakam paylaşılmıyor. Associated Press (AP) gibi uluslararası ajanslar ise, sahadaki kargaşa ve bilgi kirliliği nedeniyle verileri bağımsız olarak teyit edemediklerini bildirdi. Öte yandan HRANA’nın son raporuna göre 116 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti, ancak bu sayı sadece 14. gün için geçerliydi. Son gelen bilgiler ise tabloyu çok daha karanlık bir hale getiriyor.
İran’da Krizin Fitili Nasıl Ateşlendi?
Protestoların başlangıç noktası, 28 Aralık 2025'te Tahran’daki Büyük Çarşı'da esnafın döviz krizine karşı başlattığı eylemler oldu. İran Riyali'nin değer kaybı, zamlar ve alım gücünün dramatik şekilde düşmesi, sokaklarda öfkenin patlamasına neden oldu. Ancak ekonomik temelli başlayan bu hareket, kısa sürede siyasi ve sosyal taleplerin de dile getirildiği bir isyana dönüştü. Devletin protestolara karşı sert tutumu, tansiyonu daha da yükseltti.
