ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yaşanan gerilime ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. İran’ın ticari gemilere yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde ABD’nin ekonomik, askeri, diplomatik baskı ve gizli operasyonlar dahil birçok seçeneği değerlendirebileceğini belirten Vance, "İran’a karşı elimizde elbette başka birçok araç da var. Başkan bunların bazılarını kullanacak, bazılarını ise kullanmayacak" dedi.
Vance’tan İran’a sert mesaj
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında Venezuela ile yapılan petrol anlaşmasının yanı sıra İran ile yaşanan gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Venezuela ile yapılan petrol anlaşmasının ABD açısından stratejik önem taşıdığını belirten Vance, eski Başkan Joe Biden yönetiminde stratejik petrol rezervlerinin fiyatları düşürmek amacıyla kullanıldığını savundu.
Vance, "Şimdi ABD için 65 milyar dolarlık yeni bir petrol rezervi oluşturuyoruz. Amerikan özel şirketleri, Venezuela’ya girerek büyük miktarda petrol geliri elde edebilecek. Bu, dünya petrol piyasalarında arzı artırarak Amerikalıların maliyetlerini düşürecek. Aynı zamanda Venezuela halkı da önemli miktarda gelir sağlayacak" dedi.
Akaryakıt fiyatlarının nedenini İran’a bağladı
Akaryakıt fiyatlarının ne zaman düşeceği yönündeki soruya da yanıt veren Vance, fiyatlardaki yükselişin nedeninin İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları olduğunu söyledi.
Vance, "Fiyatların şu anda bu kadar yüksek olmasının nedeni, İranlıların ticari gemilere ateş açmasıdır" diye konuştu.
ABD'de yakıt fiyatlarının yükseldiğini kabul eden Vance, dünyanın diğer bölgelerinde durumun daha ağır olduğunu belirterek Venezuela ile yapılan anlaşmanın önemine dikkat çekti.
"ABD’de yakıt fiyatları yükseldi ama dünyanın diğer bölgelerinde durum çok daha kötü" diyen Vance, enerji arzında herhangi bir ülkeye aşırı bağımlı olunamayacağını ifade etti.
Hürmüz Boğazı'ndan 15 milyon varil petrol geçti
İran’ın ticari gemilere yönelik saldırılarının enerji piyasaları üzerindeki etkisine değinen Vance, buna rağmen çok sayıda geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye devam ettiğini söyledi.
Vance, "İranlılar ticari gemilere ateş açtığında bazı gemiler, doğal olarak boğazdan geçmek istemiyor. Yine de çok sayıda gemi geçti. İranlıların ateş açmayı sürdürmesine rağmen yalnızca dün Hürmüz Boğazı’ndan 15 milyon varil petrol geçti" şeklinde konuştu.
"Çabalarımız olmasaydı, fiyatlar çok daha yüksek olabilirdi"
Dünya enerji piyasalarının arz güvenliğini sağlama kapasitesine sahip tek ülkenin ABD olduğunu savunan Vance, İran’ın saldırılarının küresel enerji krizine dönüşmesini engellemek için harekete geçtiklerini söyledi.
Vance, "Önümüzde iki seçenek var. Bölgeden çekilebiliriz ve bu durumda petrol ve doğal gaza erişim güvence altında olmadığı için bütün dünya çok kötü bir duruma düşer. Körfez’deki Arap ülkeleri de bize bunun olabilecek en kötü şey olduğunu söylüyor. Ya da İranlıların çılgınlar gibi gemilere ateş açacağını kabul eder ve bu eylemlerin küresel bir enerji krizine yol açmasını önlemek için gerekeni yaparız. Şimdiye kadar başarılı olduk. Çabalarımız olmasaydı, fiyatlar çok daha yüksek olabilirdi" dedi.
Vance’tan İran’a gemi saldırılarını durdurma çağrısı
İran’ın ticari gemilere yönelik saldırılarını sürdürdüğünü belirten Vance, Tahran’ın kapasitesinin ise giderek azaldığını ileri sürdü.
James David Vance, "Üç ay öncesine dönerseniz, İran’ın tehditleri altında boğazdan çıkan petrol ve doğal gaz miktarı neredeyse sıfırdı. Şimdi ise neredeyse çatışma başlamadan önceki seviyeye döndü. İranlılara tavsiyem, çıldırmış gibi davranmayı ve ticari gemilere ateş açmayı bırakmalarıdır" diye konuştu.
"Ekonomik baskı, askeri baskı, diplomatik baskı ve gizli operasyonlar"
ABD’nin İran’a karşı kullanabileceği seçeneklere ilişkin dikkat çeken mesajlar veren Vance, Washington’ın önündeki tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı Vance, "İran’a karşı elimizde elbette başka birçok araç da var. Başkan bunların bazılarını kullanacak, bazılarını ise kullanmayacak. Önümüzdeki aylar ve yıllarda İranlılarla tam olarak nasıl mücadele edeceğimizi açıklamayacağım. Çünkü bu Başkan’ın karar alanını daraltır. Ancak yaşanabilecek her şey masada. Ekonomik baskı, askeri baskı, diplomatik baskı ve gizli operasyonlar Bunların hepsi Başkan’ın enstrümanları arasında" ifadelerini kullandı.
Vance’tan sivil kayıplar açıklaması
İran’da bir düğün törenine yönelik saldırı haberlerinin soruşturulduğunu belirten Vance, ABD’nin sivilleri hedef almadığını savundu.
Vance, "Buna son derece şüpheyle yaklaşıyorum, ancak yüzde 100 güvenle söyleyebileceğim şey şu: Devrim Muhafızları’nın aksine, ABD çatışmalarda sivilleri hiçbir zaman hedef almaz. Bunu hiçbir zaman yapmayacağız, geçmişte de bunu yapmadık. Ne yazık ki, bazen böyle şeyler meydana geliyor. Bunu araştırıyoruz, çünkü önemsiyoruz, ne olduğunu bilmek istiyoruz ve eğer hata yaparsak, yine, bizi İran’dan ayıran en büyük fark bu: Ordumuz hata yaptığında, bunlardan ders çıkararak daha iyi olmak için kendini geliştirmeye çalışır" açıklamasını yaptı.
ABD Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolü savundu
Hürmüz Boğazı'ndaki tedbirlerin ABD'ye maliyetine ilişkin soruyu da yanıtlayan Vance, alınan önlemlerin alternatif senaryoya kıyasla daha düşük maliyetli olduğunu savundu.
Vance, "Alternatifin çok daha yüksek maliyetli olacağını düşünüyorum. Körfez’deki Arap ülkeleri ve Avrupa’dakiler de dahil birçok ülke bunun için bize adeta yalvarıyor. Avrupalılar, kamuoyu önünde bizi eleştirirken diğer taraftan özel görüşmelerde, bunları biz yapmasaydık dünyada başka hiç kimsenin yapamayacağını kabul ediyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü güvence altına alabilecek tek ülkeyiz. İranlılar boğazdan hiç petrol geçemesin istiyor. Geçen gece Hürmüz’den geçen petrol miktarı ise 15 milyon varil. Biz yapmazsak başka hiç kimse yapamaz. Bu yapılmazsa, yıkıcı bir enerji kriziyle karşı karşıya kalırız" şeklinde konuştu.
İran ile müzakere kapısı kapalı
İran ile yürütüldüğü iddia edilen müzakerelere ilişkin de konuşan Vance, Washington’ın şu aşamada Tahran ile görüşmediğini söyledi.
Vance, "Başkan son derece açık konuştu. İran ile görüşmüyoruz ve ticari gemilere ateş açmayı bırakmadığı sürece görüşmeyeceğiz" dedi.
"Şu anda aktif bir çatışma yok"
İran ile yaşanan gerilimin ABD'deki ara seçimlere kadar sona erip ermeyeceği sorusuna da yanıt veren Vance, yaşanan sürecin "savaş" olarak nitelendirilmesine karşı çıktı.
Vance, "Ben buna savaş demezdim. Şu anda aktif bir çatışma yok. Zaman zaman yeniden alevlendiği yerler oluyor. Bu ne zaman sona erecek diye sorduğunuzda aslında İranlılara gemilere ateş açmayı ne zaman bırakacak diye sormuş oluyorsunuz. Bu soruyu İranlılara sormanız gerek" diye konuştu.
Vance ayrıca İran’a yönelik operasyonlar konusunda yapay bir takvim belirlemeyeceklerini ifade etti.
Çin için dikkat çeken değerlendirme
ABD’nin İran’a yönelik "Ekonomik İzolasyon Operasyonu" kapsamında Çin’in tutumuna ilişkin de değerlendirmede bulunan Vance, Pekin’in İran’dan daha sorumlu davrandığını savundu.
Vance, "Çin hakkında ne söylerseniz söyleyin, uluslararası bir anlaşmazlıkta istediğini elde edemediği için ticari gemilere ateş açan türden bir ülke değil. Bu açıdan bakıldığında, biraz daha sorumlu davranmaya istekliler. Yine, onlardan yapmalarını istediğimiz her şeyi yaptıklarını söylemiyorum, ancak bence Çin, kesinlikle İranlılardan ve diğer birkaç ülkeden de çok daha sorumlu davrandı" cevabını verdi.
Çin ile bazı politika farklılıklarının bulunduğunu belirten Vance, Türkiye, Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Katar'ın da aralarında bulunduğu ülkelerin ABD ile birlikte hareket ettiğini öne sürdü.
Vance, "Mesele yalnızca Çin değil. Türkiye, Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Körfez’deki Arap koalisyonunun büyük bölümüne bakın. Dünyanın dört bir yanında çok sayıda ülkenin bizimle birlikte hareket ettiğini görüyoruz. Kamuoyu önünde bunu söylemeye istekli değiller, ancak İran’ın ticari gemilere ateş açmasının bedelini ödemesini sağlamak için bize büyük katkıda bulunuyorlar" ifadelerini kullandı.
