Teknolojinin hızla gelişmesi, sanayileşme ve değişen yaşam alışkanlıkları Türkiye’de birçok geleneksel mesleği yok olma noktasına getirdi. Bir dönem toplumun vazgeçilmez iş kolları arasında yer alan onlarca meslek bugün ya tamamen kayboldu ya da dijital dönüşümle farklı alanlara evrildi.
İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Mesut Şengün, Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen 123 mesleğin “yok olmaya yüz tutan meslekler” kategorisine girdiğini açıkladı.
Geleneksel meslekler tarihe karışıyor
Geçmişte günlük hayatın önemli bir parçası olan:
- Arzuhalciler
- At arabacıları
- Hallacılar
- Nalbantlar
- Oduncular
- Sayacılar
- Saraçlar
- Yorgancılar
gibi birçok meslek, teknolojik dönüşüm nedeniyle eski önemini kaybetti.
Eskiden insanların dilekçe yazdırmak için arzuhalcilere gittiğini belirten Mesut Şengün, bugün bu işlerin bilgisayar ortamında yapıldığını söyledi. At arabacılarının yerini kamyon ve lojistik şirketleri alırken, daktilocular bilgisayar kullanıcılarına dönüştü.
Dijitalleşme yeni meslekleri öne çıkardı
Teknolojik dönüşüm bazı meslekleri yok ederken bazı sektörleri ise büyüttü.
Özellikle:
- Kurye hizmetleri
- Dijital içerik üreticiliği
- Güzellik ve bakım sektörü
- Online sipariş sistemleri
- Kargo ve lojistik hizmetleri
son yıllarda hızlı yükseliş gösteren alanlar arasında yer aldı.
Şengün, insanların artık yemek siparişlerini dijital platformlardan verdiğini, sosyal medyanın ise yeni iş alanları oluşturduğunu ifade etti.
“Gençler mesleklere yönelmiyor”
Mesleklerin geleceği açısından en büyük sorunlardan birinin gençlerin zanaat alanlarına ilgi göstermemesi olduğu belirtildi.
Mesut Şengün, sanatkarların bile çocuklarını beyaz yakalı mesleklere yönlendirdiğini belirterek, usta-çırak kültürünün zayıfladığını söyledi.
Türkiye’de ve Avrupa’da ciddi bir sanatkar açığı oluştuğunu vurgulayan Şengün, elektrikçi, tesisatçı, marangoz ve tamir ustası gibi alanlarda büyük ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
Mesleki eğitim çağrısı
İSTESOB Başkanı Şengün, mesleki eğitimin güçlendirilmesi gerektiğini belirterek özellikle gençlerin erken yaşta pratik eğitime yönlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği içinde çalıştıklarını ifade eden Şengün, çırak, kalfa ve usta yetiştirilmesinin Türkiye’nin üretim geleceği açısından kritik olduğunu söyledi.
El işçiliği hâlâ değerini koruyor
Teknolojik üretimin hız kazandığını ancak el emeğinin hâlâ ayrı bir değere sahip olduğunu söyleyen Şengün, ustalık gerektiren işlerin uzun ömürlü ve kaliteli olduğunu belirtti.
Özellikle:
- El yapımı mobilyalar
- Terzi işi özel dikimler
- Ahşap işçiliği
- Geleneksel üretim yöntemleri
gibi alanların hâlâ büyük ilgi gördüğünü ifade etti.
Türkiye’de en fazla kayıp yaşayan sektörler
İSTESOB verilerine göre:
- Yorgancılar
- Terlikçiler
- Saraçlar
- Hamamcılar
- Sayacılar
mesleki dönüşümden en fazla etkilenen sektörler arasında yer aldı.
Bazı meslek odalarında üye sayısının 100’ün altına düştüğü belirtildi.
