ABD Başkanı Donald Trump tarafından büyük bir askeri hamle olarak duyurulan “Özgürlük Projesi” operasyonu, başlamasından yalnızca 50 saat sonra durduruldu. Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ticari gemilere güvenli geçiş sağlamak amacıyla başlatılan operasyonun askıya alınması, küresel enerji piyasaları ve uluslararası deniz ticaretinde yeni soru işaretleri doğurdu.
ABD yönetimi operasyonun İran ile yürütülen diplomatik temaslarda “önemli ilerleme” sağlanması nedeniyle geçici olarak durdurulduğunu açıklarken, bölgede yaşanan saldırılar ve artan güvenlik riski dünya gündeminin ilk sıralarına yerleşti.
Hürmüz Boğazı Krizi Küresel Piyasaları Sarstı
Dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, son dönemde yaşanan gerilim nedeniyle uluslararası deniz taşımacılığı açısından kritik risk bölgesi haline geldi.
ABD ile İran arasında yükselen askeri tansiyon sonrası çok sayıda ticari geminin bölgede mahsur kaldığı belirtilirken, enerji fiyatlarında sert yükselişler yaşandı.
Uluslararası denizcilik kuruluşlarının verilerine göre bölgede yaklaşık:
- 1000 gemi,
- 20 bine yakın denizci
güvenlik endişesi nedeniyle bekleyişe geçti.
Trump “Özgürlük Projesi”ni Duyurdu
Donald Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada ABD’nin ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla yeni askeri operasyon başlatacağını açıkladı.
“Özgürlük Projesi” adı verilen operasyon kapsamında ABD savaş gemileri ve askeri unsurlarının Hürmüz Boğazı’nda görev yapacağı duyuruldu.
Trump açıklamasında:
“Gemilerin güvenli şekilde geçiş yapmasını sağlayacağız.”
ifadelerini kullandı.
CENTCOM Devreye Girdi
CENTCOM tarafından yapılan açıklamada operasyon için:
- Güdümlü füze destroyerleri,
- 100’den fazla hava ve deniz unsuru,
- 15 bin asker
görevlendirildiği belirtildi.
ABD yönetimi operasyonun “küresel ticaretin güvenliği” amacı taşıdığını savundu.
İlk Geçişler Gerçekleşti
ABD ordusu operasyonun ilk gününde iki ticari geminin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli şekilde geçirildiğini açıkladı.
Ancak aynı süreçte bölgede yeni saldırı iddiaları da gündeme geldi.
İran medyası, ABD saldırıları sonucu sivil gemilerin hedef alındığını öne sürerken, bazı Körfez ülkeleri de tanker saldırıları nedeniyle alarma geçti.
BAE ve Körfez’de Alarm Durumu
Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi, bir petrol tankerinin vurulduğunu açıklarken, bölgede bazı limanlarda güvenlik seviyesi artırıldı.
Ayrıca:
- Güney Kore’ye ait bir gemide patlama meydana geldiği,
- Füceyre Limanı çevresinde yangın çıktığı,
- Ticari geçişlerde ciddi yavaşlama yaşandığı
bildirildi.
Yaşanan gelişmeler enerji piyasalarında yeni kriz endişelerini beraberinde getirdi.
Pentagon Operasyonu Savundu
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonun küresel ticaret açısından kritik önemde olduğunu savundu.
Pentagon’da düzenlenen basın toplantısında Hegseth:
“Ticaret yeniden akacak.”
ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise operasyonun “dünya için yapılan bir iyilik” olduğunu söyledi.
Trump Operasyonu Durdurdu
Operasyonun başlamasından yaklaşık 50 saat sonra Donald Trump sürpriz bir açıklamayla “Özgürlük Projesi”nin geçici olarak durdurulduğunu duyurdu.
Trump, İran ile yürütülen diplomatik görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini belirterek operasyonun kısa süreliğine askıya alındığını açıkladı.
Kararın ardından uluslararası kamuoyunda:
- ABD’nin geri adım mı attığı,
- İran ile anlaşmaya mı yaklaşıldığı,
- Hürmüz Boğazı’nda yeni diplomatik süreç mi başladığı
soruları gündeme geldi.
Denizcilik Şirketlerinden Dikkat Çeken Açıklama
Uluslararası denizcilik ve sigorta şirketleri, operasyonun bölgedeki güvenlik risklerini tamamen ortadan kaldırmadığını belirtti.
Bazı şirketler, Hürmüz Boğazı geçişlerinde halen ciddi güvenlik endişeleri bulunduğunu açıkladı.
Özellikle sigorta maliyetlerinin yükseldiği ve bazı gemilerin rotalarını değiştirdiği ifade edildi.
Petrol Fiyatları ve Küresel Ekonomi Yakından İzleniyor
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin:
- Petrol fiyatları,
- Doğal gaz piyasaları,
- Küresel ticaret,
- Enflasyon,
- Deniz taşımacılığı
üzerinde doğrudan etkili olduğuna dikkat çekiyor.
Özellikle Orta Doğu’daki gerilimin büyümesi halinde enerji fiyatlarında yeni rekorların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
