Donald Trump yönetiminin Hürmüz Boğazı’nda başlattığı “Özgürlük Projesi” operasyonu, Suudi Arabistan’ın üs ve hava sahası desteğini reddetmesi sonrası yalnızca 36 saat içinde askıya alındı. ABD ile Körfez ülkeleri arasında yeni bir diplomatik kriz yaratan gelişme sonrası bölgede tansiyon yeniden yükseldi.
Uluslararası basında yer alan iddialara göre operasyonun durdurulmasının ardından İran ile ABD arasında diplomasi trafiği hız kazanırken, tarafların anlaşmaya her zamankinden daha yakın olduğu ifade edildi.
ABD’nin Hürmüz Operasyonu Beklenmedik Engel ile Karşılaştı
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda başlattığı operasyonun temel amacı, bölgede mahsur kalan tarafsız ülkelere ait gemilerin güvenli geçişini sağlamak olarak açıklanmıştı.
Ancak NBC News’in ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, Suudi Arabistan yönetimi Amerikan ordusunun üslerini ve hava sahasını kullanmasına izin vermedi.
İddiaya göre Riyad yönetimi özellikle ABD’ye ait Prens Sultan Hava Üssü üzerinden yürütülecek askeri hareketliliğe onay vermedi.
Bu gelişmenin ardından Washington yönetimi operasyonu geçici olarak durdurma kararı aldı.
Körfez Ülkeleri Operasyondan Haberdar mıydı?
Bölgedeki diplomatik kaynaklar, ABD’nin operasyon öncesi Körfez ülkelerini yeterince bilgilendirmediğini öne sürdü.
İddialara göre operasyonun duyurulması, Körfez başkentlerinde şaşkınlık yarattı. Bazı bölge ülkelerinin süreci sosyal medya açıklamalarıyla öğrendiği iddia edildi.
Bir Orta Doğulu diplomat, ABD’nin Umman ile koordinasyonu bile operasyon duyurulduktan sonra kurduğunu savundu.
Beyaz Saray ise bölgedeki müttefiklerin önceden bilgilendirildiğini ileri sürdü.
Trump ile Muhammed bin Selman Görüştü
Krizin ardından Donald Trump ile Muhammed bin Selman arasında kritik bir telefon görüşmesi gerçekleştirildi.
Ancak görüşmenin krizi çözmeye yetmediği ve Suudi Arabistan’ın tavrını değiştirmediği öne sürüldü.
Suudi kaynaklar, Riyad yönetiminin bölgede daha büyük bir savaş riskinden endişe duyduğunu belirtti.
Ayrıca Suudi Arabistan’ın, İran ile ABD arasında yürütülen diplomatik girişimleri desteklediği ifade edildi.
İran ve ABD Anlaşmaya mı Yaklaşıyor?
Operasyonun askıya alınmasının ardından gözler yeniden diplomasi masasına çevrildi.
İsmail Bekayi, ABD tarafından sunulan yeni barış teklifinin değerlendirildiğini açıkladı.
Süreçte Pakistan’ın arabulucu rol üstlendiği belirtilirken, diplomatik temasların yoğunlaştığı ifade edildi.
Donald Trump da yaptığı açıklamada savaşın sona erme ihtimalinin yüksek olduğunu söyledi. Ancak anlaşma sağlanamaması halinde askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceği mesajını verdi.
“Özgürlük Projesi” Nedir?
Trump yönetimi, 4 Mayıs’ta yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan tarafsız ülkelere ait gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla yeni operasyon başlattığını duyurmuştu.
“Özgürlük Projesi” adı verilen operasyonun, bölgedeki sivil gemilerin güvenliğini korumayı amaçladığı belirtilmişti.
Marco Rubio ise Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nda yaklaşık 87 farklı ülkeden 23 bin sivilin bulunduğunu ve operasyonun bu nedenle başlatıldığını savunmuştu.
Trump yönetimi, 6 Mayıs’ta operasyonun geçici olarak askıya alındığını duyurdu.
Hürmüz Boğazı Neden Kritik?
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Küresel petrol sevkiyatının önemli kısmı bu bölgeden geçerken, boğazda yaşanacak olası krizler petrol fiyatları ve dünya ekonomisi üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.
Uzmanlar, bölgede yaşanan son gelişmelerin küresel enerji piyasalarında yeni dalgalanmalara yol açabileceği görüşünde.
