Rusya, Batı ile yaşanan gerilimi ekonomik cepheye taşımaya devam ediyor. Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzasıyla yayımlanan yeni kararname, iki önemli Batılı şirkete daha kayyum atanmasını resmileştirdi. Polonya merkezli Canpack ve Danimarka merkezli Rockwool şirketlerinin Rusya’daki faaliyetleri artık geçici olarak yerel yönetimlerin kontrolüne geçti. Kararın, Batı ülkelerinin Rus varlıklarına yönelik uyguladığı baskılara karşılık olarak alındığı belirtiliyor. Bu gelişme, küresel yatırımcılar ve uluslararası ticaret çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Canpack ve Rockwool’un Rusya’daki varlıklarına el koyuldu
Rusya ile Batı arasındaki ekonomik restleşme, bu kez de iki büyük şirketin hedef alınmasıyla devam ediyor. Polonya'nın ambalaj devi Canpack ve Danimarka'nın yalıtım malzemeleri üreticisi Rockwool'un, Rusya’daki yatırımları artık kayyumlar aracılığıyla yürütülecek. Resmî Gazete’de yayımlanan kararnameye göre, bu iki şirketin Rusya içindeki tüm varlıkları, “geçici yönetim” kapsamında yerel kuruluşlara devredildi.
Yetkililer, bu hamlenin geçici bir tedbir olduğunu vurgulasa da, sürecin ne kadar süreceği ya da şirketlerin varlıklarına yeniden sahip olup olamayacağı belirsizliğini koruyor. Şirket temsilcileri ise gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve uluslararası hukuk çerçevesinde haklarını arayacaklarını açıkladı.
Putin’in imzasıyla yürürlüğe girdi: Batı’ya karşı ekonomik misilleme
Bu kayyum kararı, bizzat Vladimir Putin’in imzasıyla yürürlüğe girerken, mesaj da oldukça net: “Rusya’ya ekonomik yaptırım uygulayan her ülke ve şirket, aynı karşılığı alır.” Daha önce de Danone, Carlsberg ve Fortum gibi Batılı dev şirketlerin Rusya’daki varlıklarına benzer müdahaleler yapılmıştı.
Kremlin’e yakın kaynaklar, bu kararların tamamen “karşılık verme” politikası kapsamında” uygulandığını belirtirken, Batılı ülkelerin Rus varlıklarına yönelik "saldırgan ve düşmanca tavırlarına karşı alınmış adımlar" olarak değerlendiriyor. Bu kapsamda, Rusya’nın el yükseltmeye devam edeceği sinyalleri de veriliyor.
Rusya'da faaliyet gösteren Batılı şirketler diken üstünde
Canpack ve Rockwool’un başına gelenler, Rusya’da faaliyet göstermeye devam eden diğer Batılı şirketler için de alarm zilleri anlamına geliyor. Yaptırımların başladığı ilk günden bu yana ülkede kalan şirketler, bir yandan ticari faaliyetlerini sürdürmeye çalışırken, bir yandan da kayyum riskiyle karşı karşıya kalma korkusuyla karşı karşıya.
Özellikle enerji, gıda ve üretim sektöründeki uluslararası firmalar için yeni bir dönemin kapıları aralanıyor olabilir. Artık sadece ekonomik değil, siyasi risklerin de yönetilmesi gereken bir sürece girildiği açık şekilde görülüyor.
Rus ekonomisinde içe kapanma politikası derinleşiyor
Uzmanlar, Putin’in attığı bu adımların sadece Batı’yla olan gerilimi değil, Rus ekonomisinin gelecekteki yönünü de şekillendirecek etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Devlet eliyle şirketlere el koyma eğiliminin artması, serbest piyasa dinamiklerinin zedelenmesi anlamına gelirken, dış yatırımlar üzerinde caydırıcı bir etkisi olabileceği görüşü hâkim.
Ancak Rus yönetimi ise tam tersini savunuyor: Kayyum uygulamasının amacı, ülke içindeki üretimin ve tedarik zincirlerinin aksamadan devam etmesini sağlamak. Kremlin, “ülke çıkarlarını koruma” gerekçesiyle bu tür önlemleri zorunlu bir savunma mekanizması olarak görüyor.
Uluslararası hukukta yeni tartışmalar başlıyor
Karar sonrası gözler şimdi uluslararası hukuk alanına çevrilmiş durumda. Canpack ve Rockwool gibi şirketlerin, uluslararası tahkim mahkemelerine başvurarak hak arama yoluna gitmeleri bekleniyor. Daha önce Danone gibi örneklerde, şirketlerin uluslararası düzeyde hukuki mücadeleye girdiği biliniyor. Bu da önümüzdeki dönemde uluslararası yatırım hukuku açısından yeni emsal kararların doğmasına neden olabilir.
