İran’da devam eden savaş ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat aksaklıkları, küresel gübre arzında ciddi daralmaya yol açtı. Ekim ekim sezonu yaklaşırken artan maliyetler ve tedarik sıkıntıları, çiftçilerin üretim süreçlerini zorlaştırıyor. Uzmanlar, bu durumun düşük verim ve yükselen gıda fiyatları gibi ciddi riskleri tetikleyebileceğine dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki Aksamalar Küresel Piyasayı Etkiliyor
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri ve gübre ticaretinin üçte birinin geçtiği kritik bir nokta. Bölgedeki aksaklıklar, piyasaları doğrudan etkiliyor. İran’ın sevkiyatları sınırlaması özellikle azot ve fosfat bazlı gübrelerde arz sıkıntısı yaratıyor.
ABC News’in analizine göre, gübre üretiminin temel bileşenlerinden üre bu krizden en çok etkilenen ürünler arasında yer alıyor. Küresel üre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’u kesintiye uğradı. Ayrıca artan doğal gaz fiyatları, gübre üretim maliyetlerini daha da yükseltiyor.
Ekim Sezonu Çiftçiler İçin Kritik
Krizin ekim sezonuna denk gelmesi, etkilerin daha da ağır hissedilmesine neden oluyor. Dünya Gıda Programı yetkilileri, özellikle gelişmekte olan ülkelerde çiftçilerin gübreye erişimde ciddi sıkıntılar yaşadığını vurguluyor. Zamanında gübre temin edemeyen çiftçiler, daha düşük verim ile karşı karşıya kalabilir ve bu durum doğrudan gıda fiyatlarına yansıyabilir.
Afrika ve Asya’da da benzer riskler mevcut. Etiyopya gibi ülkeler, gübre ithalatında Körfez ülkelerine bağımlı. Asya pazarında da önümüzdeki aylarda arz sıkıntısının daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Tüketiciye Yansıyan Etkiler
Gübre fiyatları, geçmiş krizlere kıyasla daha düşük seviyelerde seyretse de, tarım ürünleri fiyatlarının artması çiftçilerin kâr marjını daraltıyor. Uzmanlar, hükümetlerin sübvansiyonları artırması, yerli gübre üretimini teşvik etmesi ve ihracat politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Aksi durumda küresel gıda sistemi, yeni bir şokla karşı karşıya kalabilir.
