Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda yürütülen ve dünya kamuoyunda geniş yankı uyandıran “Özgürlük Projesi” operasyonunun kısa süreliğine durdurulduğunu açıkladı. ABD Başkanı’nın açıklaması uluslararası gündemde büyük ses getirirken, İran basını kararı “geri adım” ve “başarısızlık” olarak yorumladı.
Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz sonrası başlatılan operasyonun askıya alınması, dünya piyasaları ve diplomatik çevrelerde yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.
Trump: “İran’la Görüşmelerde Büyük İlerleme Sağlandı”
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonun geçici olarak durdurulmasının birkaç önemli nedene dayandığını söyledi.
ABD Başkanı açıklamasında:
- Pakistan ve bazı ülkelerden gelen talepler,
- ABD’nin bölgede elde ettiğini belirttiği askeri başarılar,
- İran temsilcileriyle yürütülen müzakerelerde kaydedilen ilerleme
nedeniyle operasyonun kısa süreliğine askıya alındığını ifade etti.
Trump ayrıca ablukanın tamamen sona ermediğini vurgulayarak, taraflar arasında nihai bir anlaşmanın imzalanıp imzalanamayacağının değerlendirileceğini söyledi.
Özgürlük Projesi Nedir?
“Özgürlük Projesi”, ABD yönetimi tarafından Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla başlatılmıştı.
Trump’ın 4 Mayıs’ta duyurduğu operasyon kapsamında, özellikle Orta Doğu’daki çatışmalarla doğrudan bağlantısı bulunmayan “tarafsız ülke” gemilerine geçiş desteği verilmesi planlanıyordu.
Marco Rubio da Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından yaklaşık 87 ülkeden 23 bin sivilin bölgede mahsur kaldığını savunmuş ve operasyonun insani amaç taşıdığını belirtmişti.
İran Basını: “Trump Geri Adım Attı”
Tesnim Haber Ajansı başta olmak üzere İran medyası ise Trump’ın açıklamalarını farklı yorumladı.
Yarı resmi İran basını, operasyonun durdurulmasını ABD açısından “başarısızlık” olarak nitelendirirken, haberlerde “Trump geri adım attı” ifadeleri kullanıldı.
İran medyasında yer alan analizlerde, Washington yönetiminin bölgede beklediği sonucu alamadığı ve diplomatik çözüm arayışına yönelmek zorunda kaldığı öne sürüldü.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Kritik?
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin en stratejik noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Körfez ülkelerinden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının büyük bölümü bu dar su yolundan geçiyor.
Uzmanlara göre boğazdaki herhangi bir kriz:
- Petrol fiyatlarında sert yükseliş,
- Küresel enerji arzında aksama,
- Deniz taşımacılığında maliyet artışı,
- Dünya ekonomilerinde enflasyon baskısı
gibi zincirleme sonuçlar doğurabiliyor.
Son dönemde bölgede artan askeri gerilim nedeniyle enerji piyasalarında dalgalanmalar yaşanırken, gözler ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslara çevrilmiş durumda.
Küresel Piyasalar Gelişmeleri Yakından İzliyor
Trump’ın operasyonu geçici olarak durdurma kararı sonrası enerji piyasalarında temkinli bir hava oluştu. Analistler, İran ile ABD arasında olası bir anlaşmanın küresel petrol fiyatları üzerinde belirleyici olabileceğini ifade ediyor.
Özellikle Avrupa ve Asya’daki enerji ithalatçısı ülkelerin, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri yakından takip ettiği belirtiliyor.
Uzmanlar, bölgede tansiyonun yeniden yükselmesi halinde petrol fiyatlarında yeni rekorların görülebileceği uyarısında bulunuyor.
