Yaptırımların kıskacındaki İran, uluslararası ticaretini sürdürebilmek için dikkat çeken bir adım attı. Savunma sanayii ihracatında artık yalnızca geleneksel ödeme yöntemlerini değil, kripto para ve takas modeli gibi alternatif sistemleri de devreye almayı planlayan Tahran yönetimi, gözünü dijital ekonomiye çevirmiş durumda. Bu hamle, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik dengeleri de etkileyecek türden bir gelişme olarak yorumlanıyor.
Kripto parayla silah ticareti: İran kuralları yeniden yazıyor
İran Savunma Bakanlığı’na bağlı olan Mindex adlı askeri ihracat kurumu, hazırladığı yeni ticaret modeliyle dünya basınının gündemine oturdu. Financial Times’a konuşan kaynaklara göre, kurum bundan sonra yürürlüğe girecek savunma sözleşmelerinde kripto parayla ödeme almayı kabul edebileceğini duyurdu.
Bu kapsamda, İran’ın resmi satış katalogunda bulunan Emad balistik füzeleri, Shahed tipi insansız hava araçları (İHA), Shahid Soleimani sınıfı savaş gemileri ve kısa menzilli hava savunma sistemleri gibi stratejik ürünlerin ticareti, artık dijital varlıklarla yapılabilecek.
Sadece kripto değil: Takas ve İran riyali de masada
Yalnızca kripto paralar değil, takas yöntemi de İran’ın gündeminde. Mindex’in yayımladığı tanıtım belgelerinde, alıcı ülkelerle yapılacak sözleşmelerde ürün karşılığı ürün veya hizmet takası, hatta İran riyali ile ödeme seçeneğinin de açık olduğu ifade ediliyor.
Bu da gösteriyor ki, İran sadece yaptırımlardan kaçmakla kalmıyor; aynı zamanda uluslararası ödeme sistemlerinden tamamen bağımsız bir ticaret ağı kurmayı hedefliyor.
İran'ın hedefinde 35 ülke var
Mindex, hali hazırda 35 ülkeyle aktif müşteri ilişkileri bulunduğunu belirtiyor. Her ne kadar bu ülkelerin isimleri gizli tutulsa da, savunma sanayi alanında iş birliği yapan Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki bazı devletlerin bu liste içerisinde yer aldığı tahmin ediliyor.
İran’ın bu ülkelerle yapacağı savunma anlaşmalarında, ödeme modeli olarak Bitcoin, Ethereum gibi bilinen dijital para birimlerinin yanı sıra, ülkelerin kendi çıkardığı dijital paralar ya da stabil coin’ler de kabul edilebilir.
Uzmanlar: İran finansal ablukanın dışına çıkmaya çalışıyor
Savunma ve dış politika uzmanlarına göre bu adım, Tahran’ın ABD ve AB merkezli finansal ambargoları delme stratejisinin yeni bir halkası. İran’ın uzun süredir hedefinde olan SWIFT dışı ödeme sistemleri kurma arzusu, bu hamleyle birlikte yeni bir boyut kazanıyor.
Kripto para kullanımı, izlenebilirliğin görece zor olması nedeniyle, özellikle yaptırımlar altındaki ülkeler için finansal bir “kaçış koridoru” işlevi görüyor. Ancak bu durum, uluslararası düzenleyici kurumların da radarına girmiş durumda. Dolayısıyla İran’ın bu politikası, ilerleyen dönemde daha fazla diplomatik baskıya neden olabilir.
Yeni dijital çağda savaş da, ticaret de farklılaşıyor
İran’ın attığı bu adım, aslında daha büyük bir dönüşümün sinyallerini veriyor. Günümüzde artık blokzincir teknolojisi yalnızca finans değil, devletler arası ilişkilerde de rol oynamaya başlıyor. Tahran yönetimi bu sistemle yalnızca gelir elde etmeyi değil, aynı zamanda kendi jeopolitik pozisyonunu da güçlendirmeyi hedefliyor.
Bu gelişmeler ışığında, “dijital parayla savunma ürünleri ticareti” başlığı, önümüzdeki dönemde birçok ülke için gündem maddesi haline gelebilir. İran, burada öncü rol oynamaya hazırlanıyor.
