Çin’de siyasi ve askeri dengeleri sarsan bir iddia gündeme geldi. Çin ordusunun en üst kademesinde yer alan ve ülkenin en kıdemli generali olarak bilinen Orgeneral Cang Youşia’nın, Çin’in nükleer programına ait gizli bilgileri ABD’ye aktardığı öne sürüldü. İddialar, hem Çin kamuoyunda hem de uluslararası arenada geniş yankı uyandırdı.
Uzun yıllardır Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e en yakın askeri isimlerden biri olarak bilinen Cang Youşia, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komisyonun (MAK) Başkan Yardımcısı konumunda bulunuyordu. Hakkında başlatılan soruşturmanın kapsamı, Çin tarihinin en ciddi güvenlik dosyalarından biri olarak değerlendiriliyor.
ABD’ye nükleer bilgi sızdırma iddiası nasıl ortaya çıktı?
İddialar, Wall Street Journal tarafından yayımlanan ve üst düzey askeri yetkililere yapılan gizli bilgilendirme toplantılarına dayandırılan haberde yer aldı. Habere göre, Orgeneral Cang Youşia’nın Çin’in askeri ve sivil nükleer programlarına ilişkin teknik ve kritik bilgileri ABD’ye ilettiği ileri sürülüyor.
Bu bilgilerin aktarılmasının, Çin’in ulusal güvenliği açısından ciddi bir zafiyet oluşturduğu ifade ediliyor. Söz konusu iddiaların temelinin ise, Çin Ulusal Nükleer Şirketi’nin (CNNC) eski üst düzey yöneticisi hakkında yürütülen ayrı bir soruşturma sırasında elde edilen bulgulara dayandığı belirtiliyor.
Nükleer şirket soruşturması, orduya uzandı
Çin Komünist Partisi Merkezi Disiplin İnceleme Komisyonu ile Çin Ulusal Denetleme Komisyonu, 19 Ocak’ta CNNC eski Genel Müdürü Gu Cün hakkında resmi soruşturma başlatıldığını açıklamıştı. Bu dosya kapsamında elde edilen verilerin, doğrudan Orgeneral Cang Youşia’ya uzandığı iddia ediliyor.
Soruşturma dosyasında, nükleer tesislerin yönetimi, teknik altyapı ve güvenlik prosedürlerine dair bilgilerin izinsiz şekilde dış kaynaklara aktarıldığı yönünde bulguların yer aldığı öne sürülüyor.
Rüşvet, terfi ve eski Savunma Bakanı iddiaları
Cang Youşia hakkında ortaya atılan iddialar yalnızca nükleer sırlarla sınırlı değil. Uzun yıllar başında bulunduğu MAK Donanım Geliştirme Dairesi döneminde, terfi ve atamalar karşılığında rüşvet aldığı da ileri sürülüyor.
İddialar arasında, eski Savunma Bakanı Li Şangfu’nun görevine getirilmesinin de büyük meblağlar karşılığında gerçekleştiği bulunuyor. Li Şangfu, 2023 yılında kamuoyundan bir süre uzak kalmış, ardından görevden alınmış ve hakkında yolsuzluk soruşturması başlatılmıştı.
Cang’ın, askeri donatım ve savunma sanayii üzerindeki yetkisini kullanarak ordu içinde geniş bir nüfuz ağı kurduğu ve bu yapı üzerinden siyasi gruplar oluşturduğu öne sürülüyor.
Şi Cinping ile aile dostluğu dikkat çekiyor
Cang Youşia’yı dosyada öne çıkaran en önemli detaylardan biri de Şi Cinping ile olan geçmişe dayalı aile bağı. Her iki ismin babaları, Çin iç savaşı döneminde Mao Zedong liderliğindeki Komünist güçlerde üst düzey görevler üstlenmişti.
Cang’ın babası Cang Congşün, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Kuzeybatı Saha Ordusu Komutanı olarak görev yaparken, Şi Cinping’in babası Şi Congşün ise aynı birliğin siyasi komiseriydi. Bu bağ, Cang’ın yıllar içinde Şi’ye en yakın askeri figürlerden biri haline gelmesinde etkili oldu.
Ordunun zirvesindeki konumu
2011 yılında orgeneralliğe yükselen Cang Youşia, 2012’de Şi Cinping’in ÇKP Genel Sekreteri olmasının ardından ordu donatım biriminin başına getirildi. Çin ordusunun modernizasyon ve reform sürecinde kilit rol oynayan Cang, 7 üyeli Merkezi Askeri Komisyonun iki başkan yardımcısından biri olarak görev yapıyordu.
Aynı zamanda Çin Komünist Partisi Siyasi Bürosu üyesi olan Cang, askeri ve siyasi gücü bir arada bulunduran nadir isimlerden biriydi.
Çin ordusunda yolsuzluk soruşturmaları derinleşiyor
Son yıllarda Çin’de özellikle silahlı kuvvetleri hedef alan kapsamlı yolsuzluk soruşturmaları dikkat çekiyor. 2023’te nükleer silahlar ve uzun menzilli füzelerden sorumlu Roket Kuvvetleri, 2024’te ise Donanım Geliştirme Dairesi mercek altına alınmıştı.
Bu süreçte, eski Savunma Bakanları Vey Fınghı ve Li Şangfu ordudan ve partiden ihraç edilmişti. Ayrıca Merkezi Askeri Komisyon Başkan Yardımcısı Hı Veydong ile üst düzey amirallerden Miao Hua da benzer soruşturmalar kapsamında görevden alınmıştı.
