TÜİK, 2026 yılı Mart ayına ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini açıkladı. Açıklanan rakamlar, tarım sektöründe maliyet baskısının hız kesmeden devam ettiğini ortaya koydu.
Verilere göre çiftçinin üretim maliyetleri yıllık bazda yüzde 34,26 artarken, aylık yükseliş yüzde 3,89 olarak gerçekleşti. Özellikle gübre, enerji ve üretim girdilerindeki sert fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde market ve pazar fiyatlarına da yansıyabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, tarımsal üretimde yaşanan maliyet yükselişinin gıda enflasyonu üzerinde yeni baskılar oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Tarımda Maliyet Artışı Devam Ediyor
TÜİK tarafından açıklanan Tarım-GFE verileri, tarımsal üretimde kullanılan ürün ve hizmetlerin fiyatlarında yükselişin sürdüğünü gösterdi.
Mart ayında:
- Yıllık artış yüzde 34,26
- Aylık artış yüzde 3,89
- 12 aylık ortalamalara göre artış yüzde 33,01
- Yılın ilk üç ayındaki toplam artış yüzde 11,25
olarak kaydedildi.
Ekonomi çevreleri, özellikle üretim maliyetlerindeki hızlı yükselişin tarım sektöründe ciddi baskı oluşturduğunu belirtiyor.
Gübre Fiyatları Rekor Seviyeye Yaklaştı
Tarım sektöründe en dikkat çeken kalemlerden biri yine gübre fiyatları oldu.
Mart ayında gübre ve toprak geliştiriciler grubunda:
- Aylık artış yüzde 9,69
- Yıllık artış yüzde 48,33
olarak gerçekleşti.
Uzmanlar, gübre fiyatlarındaki yükselişin çiftçinin üretim maliyetini doğrudan artırdığına dikkat çekiyor.
Özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin bu maliyet artışlarından daha fazla etkilendiği belirtiliyor.
Çiftçinin Yükü Ağırlaşıyor
Tarım sektöründe kullanılan:
- Tohum
- Gübre
- Mazot
- Elektrik
- Sulama
- Yem
- Tarım ilaçları
gibi temel girdilerde yaşanan artışlar üreticinin maliyet yükünü büyütmeye devam ediyor.
Tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları yıllık bazda yüzde 35,82 artarken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan ürünlerdeki artış yüzde 25,17 seviyesinde kaldı.
Bu durum, günlük üretim maliyetlerinin uzun vadeli yatırımlardan daha hızlı yükseldiğini ortaya koydu.
“Tarladan Sofraya Zam” Uyarısı
Ekonomistler ve sektör temsilcileri, tarımsal girdi maliyetlerindeki yükselişin ilerleyen aylarda gıda fiyatlarına da doğrudan yansıyabileceğini belirtiyor.
Özellikle:
- Sebze
- Meyve
- Tahıl ürünleri
- Süt ve süt ürünleri
- Et fiyatları
üzerinde yeni maliyet baskısı oluşabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre üreticinin artan maliyeti satış fiyatlarına yansıtması kaçınılmaz hale geliyor.
Tarımda Yatırım Maliyetleri Daha Sınırlı Arttı
TÜİK verilerine göre tarımsal yatırım kalemlerinde artış daha düşük seviyede gerçekleşti.
Mart ayında tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde:
- Aylık artış yüzde 0,84
- Yıllık artış yüzde 25,17
olarak açıklandı.
Uzmanlar, çiftçinin kısa vadeli üretim maliyetleri nedeniyle yeni yatırım planlarını erteleyebileceğine dikkat çekiyor.
Gıda Enflasyonu İçin Kritik Süreç
Ekonomi uzmanları, tarım maliyetlerindeki yükselişin Türkiye’de enflasyonla mücadele açısından kritik risklerden biri olduğunu ifade ediyor.
Özellikle yaz aylarında:
- Kuraklık riski
- Enerji maliyetleri
- Döviz kuru hareketliliği
- Gübre fiyatları
gibi unsurların tarım sektörünü daha fazla etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Sektör temsilcileri, üretimin sürdürülebilirliği için çiftçiye yönelik desteklerin artırılması gerektiğini savunuyor.
