Sosyal güvenlik sisteminde en çok merak edilen konulardan biri olan “psikolojik hastalıklarla emekli olunur mu?” sorusu yeniden gündemde. Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde uzun yıllar görev yapan İsa Karakaş, güncel veriler ışığında önemli açıklamalarda bulundu. Verilere göre psikiyatrik hastalıklar, malulen emeklilikte en çok başvuru yapılan ikinci kategori olarak öne çıkıyor.
Psikolojik Hastalıklar Emeklilik Kapsamına Giriyor mu?
SGK sistemine göre, bir bireyin sigorta başlangıcından sonra ortaya çıkan sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünü ciddi ölçüde kaybetmesi halinde yaş şartı aranmadan emeklilik mümkün olabiliyor.
Bu kapsamda psikiyatrik hastalıklar da değerlendirme kriterleri arasında yer alıyor. Ancak burada belirleyici olan tanı değil, hastalığın çalışma hayatına etkisi.
Malulen Emeklilikte “Yüzde 60 Kayıp” Şartı
Malulen emekliliğin temel kriteri, çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmesi. İsa Karakaş’a göre bu oran sağlanmadan malulen emeklilik hakkı doğmuyor.
Eğer kayıp oranı yüzde 40 civarındaysa, bu durumda devreye engelli emekliliği giriyor. Bu sistemde ise prim günü ve sigortalılık süresi gibi ek şartlar aranıyor.
Hangi Psikiyatrik Hastalıklar Kapsama Giriyor?
SGK’nın değerlendirme listesinde birçok psikiyatrik rahatsızlık bulunuyor. Bunlar arasında:
Otizm ve yaygın gelişimsel bozukluklar
Beyin hasarına bağlı davranış bozuklukları
Kronik stres ve ağır psikiyatrik tablolar
Bu hastalıklar, “orta” ve “ağır” düzey olarak sınıflandırılıyor. Emeklilik kararı da bu sınıflandırmaya göre veriliyor.
En Sık Yapılan Hata: Tanı ile Hak Karıştırılıyor
Uzmanlara göre en yaygın yanlış, herhangi bir psikiyatrik teşhisin otomatik olarak emeklilik hakkı sağladığının düşünülmesi. Oysa SGK, hastalığın ismine değil, bireyin işlevselliğine bakıyor.
Örneğin bazı durumlarda bipolar bozukluk veya şizofreni tanısı olan bireyler tedaviyle çalışabilir durumda olabiliyor. Bu gibi durumlarda malulen emeklilik yerine engelli hakları devreye giriyor.
Prim ve Süre Şartları Nasıl Değişiyor?
Engelli emekliliğinde şartlar kişiye göre farklılık gösterebiliyor. Bazı durumlarda:
3600 gün prim ve 15 yıl sigortalılık
4680 gün prim ve 18 yıl sigortalılık
gibi farklı kriterler uygulanabiliyor. Bu nedenle başvuru öncesinde sağlık raporu ve oranların net olarak belirlenmesi büyük önem taşıyor.
Uzmanlardan Kritik Uyarı
Uzmanlar, emeklilik sürecine başlamadan önce mutlaka resmi sağlık raporu alınması ve SGK il müdürlüklerinden detaylı bilgi edinilmesi gerektiğini vurguluyor.
Yanlış bilgiyle yapılan başvuruların zaman kaybına ve hayal kırıklığına yol açabileceği belirtiliyor.
