Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yepyeni bir dönemi başlatıyor. Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile, Risk Analizi Genel Müdürlüğü artık Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) çatısı altında faaliyet gösterecek. Bu birleşmeyle birlikte devlet, vergi kaybı, usulsüzlük ve kara ekonomiye karşı teknolojik gücünü artırmayı hedefliyor.
Yeni yapılanma, sadece kurum içi işleyişi değil, vergi denetimi süreçlerini de hızlandıracak. Veriye dayalı analiz, büyük veri teknolojisi, yapay zekâ destekli sistemler ve anlık izleme altyapıları, artık Gelir İdaresi’nin kontrolünde tek çatı altında toplanıyor. Bu da, özellikle e-ticaret, kira gelirleri, banka hareketleri ve dijital platformlardaki kayıt dışı faaliyetlerin daha hızlı tespit edilmesi anlamına geliyor.
RADAR sistemiyle veriler artık daha net görülecek
2020 yılında kurulan Risk Analizi Genel Müdürlüğü, kısa sürede veri analizi ve yapay zeka destekli projeler konusunda önemli adımlar atmıştı. En dikkat çekenlerinden biri de, tüm vergisel verileri tek merkezde toplayan RADAR (Risk Analizi Değerlendirme ve Araştırma) Sistemi olmuştu. Bu sistem sayesinde, şüpheli işlemler, anormallikler ve potansiyel riskler saniyeler içinde tespit edilebiliyor.
Yeni düzenlemeyle RADAR sistemi, GİB’in devasa veri ambarı ve ülke geneline yayılmış teşkilat yapısıyla entegre hale geliyor. Yani artık sistem, sadece analiz yapmayacak, aynı zamanda denetim için doğrudan aksiyon alma sürecini de yönetecek.
Mükellef hareketleri artık anlık olarak izlenebilecek
Gelir İdaresi Başkanlığı, vergiye ilişkin beyan ve bildirimlerin yanı sıra, tapu, noter, banka, e-ticaret platformları, ilan siteleri ve daha birçok kaynaktan anlık veri toplama kapasitesine sahip. Bu veriler, artık risk analizi uzmanlığıyla birlikte daha derinlemesine işlenecek.
Yani sistem yalnızca beyan edilen gelirleri değil, gizlenmiş kazançları, kayıt dışı işlemleri ve uyumsuz finansal hareketleri de analiz ederek ortaya çıkarabilecek.
Mehmet Şimşek: “Veri işleme kapasitemizi en üst düzeye çıkarıyoruz”
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu yeni adımın hem kurum içi uzmanlaşmayı artıracağını hem de kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasına katkı sağlayacağını belirtti.
“Artık aynı işi yapan iki birim yerine, tüm gücü tek çatı altında birleştiriyoruz. Yapay zeka destekli, veri madenciliğine dayalı, sonuç odaklı bir sistem kuruluyor. Tespit edilen risklerde çok daha hızlı aksiyon alınabilecek” sözleriyle, dönüşümün önemine dikkat çekti.
Kayıt dışılıkla mücadelede tasarruf ve etkinlik bir arada
Yeni sistemin bir diğer avantajı da, kamu kaynaklarında maliyet azaltıcı etkisi olacak. Aynı görev tanımına sahip iki ayrı birim yerine, tek bir merkezden yürütülecek çalışmalar, hem verimliliği artıracak hem de kurumlar arası koordinasyonu güçlendirecek. Ayrıca süreçlerin kısalması, ihlallerin daha hızlı denetimle sonuçlandırılmasına imkan tanıyacak.
Bu da demek oluyor ki, vergi kaçağı artık anında tespit edilecek, mükellef kaçınmaya çalışsa bile sistemden kaçamayacak.
