Küresel enerji krizinin etkileri Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını yeniden gündemin merkezine taşırken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek dikkat çeken açıklamalarda bulundu. TRT Haber canlı yayınında konuşan Şimşek, hükümetin devreye aldığı eşel mobil sistemi sayesinde akaryakıt fiyatlarındaki sert yükselişin vatandaşlara tam olarak yansıtılmadığını söyledi. Bakan Şimşek’e göre sistem uygulanmasaydı mazotun litre fiyatı 90 liraya, benzinin litre fiyatı ise 79 liraya kadar çıkacaktı.
Son dönemde Orta Doğu’da artan savaş gerilimi ve petrol arzındaki daralma, dünya genelinde enerji piyasalarını sarsarken Türkiye ekonomisi üzerindeki etkiler de büyüyor. Özellikle petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Şimşek, eşel mobil sistemiyle bu etkinin sınırlandırıldığını ifade etti.
Eşel Mobil Sistemi Nedir, Akaryakıt Fiyatlarını Nasıl Etkiliyor?
Türkiye’de uygulanan eşel mobil sistemi, akaryakıt üzerindeki maktu ÖTV’den geçici olarak feragat edilerek pompa fiyatlarındaki artışın sınırlandırılması mantığına dayanıyor. Böylece küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş doğrudan tüketiciye yansımıyor.
Mehmet Şimşek, sistem sayesinde oluşan tabloyu rakamlarla anlattı. Buna göre:
- Eşel mobil sistemi olmasaydı mazotun litre fiyatı yaklaşık 90 lira seviyesine çıkacaktı.
- Mevcut uygulama sayesinde mazot fiyatı 73 liranın altında tutuldu.
- Benzinin litre fiyatı ise 79 lira yerine yaklaşık 65 lira seviyesinde kaldı.
Bakan Şimşek, bu farkın yalnızca vatandaş için değil; sanayici, çiftçi, esnaf ve ihracatçı açısından da kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
“Enflasyondaki Yükseliş Çok Daha Sert Olurdu”
Akaryakıt fiyatlarının doğrudan ulaştırma, üretim ve lojistik maliyetlerini etkilediğine dikkat çeken Şimşek, eşel mobil uygulamasının enflasyon üzerindeki baskıyı da azalttığını belirtti.
Şimşek açıklamasında, “Eşel mobil sistemini devreye almasaydık enflasyondaki artış çok daha dramatik olacaktı. Şu anki yansıma üçte bir oranında bile değil” ifadelerini kullandı.
Ekonomi yönetimine göre petrol fiyatlarındaki küresel yükselişin tamamının pompa fiyatlarına yansıtılması halinde hem tüketici enflasyonu hem de üretici maliyetleri daha sert artacaktı. Bu nedenle uygulamanın yalnızca akaryakıt desteği değil, aynı zamanda enflasyonla mücadele aracı olarak görüldüğü değerlendiriliyor.
Küresel Enerji Krizi Türkiye’yi Nasıl Etkiliyor?
Orta Doğu’daki çatışmaların ardından petrol piyasalarında yaşanan sert dalgalanma, özellikle enerji ithalatçısı ülkeler üzerinde baskı oluşturuyor. Türkiye’nin enerji arzında doğrudan bir sorun yaşamadığını söyleyen Şimşek, buna rağmen küresel fiyat artışlarının ekonomiyi etkilemeye devam edeceğini dile getirdi.
Türkiye’nin Hürmüz Boğazı’na bağımlılığının düşük olduğunu belirten Bakan, asıl riskin petrol fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandığını söyledi. Artan enerji maliyetlerinin cari açık ve enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği ifade edilirken, hükümetin bütçe disiplini sayesinde geçici destek mekanizmalarını devreye alabildiği kaydedildi.
Eşel Mobil Sisteminin Bütçeye Maliyeti Açıklandı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, uygulamanın kamu maliyesine olan yükünü de ilk kez net rakamlarla açıkladı. Buna göre eşel mobil sisteminin yalnızca ilk iki aylık maliyeti 90 milyar liraya ulaştı. Bu rakam yaklaşık 2 milyar dolara denk geliyor.
Şimşek, petrol fiyatlarındaki mevcut seviyelerin yıl boyunca devam etmesi halinde toplam maliyetin 600 milyar lirayı bulabileceğini belirtti. Güncel kurla hesaplandığında bu rakamın 13 ila 14 milyar dolar seviyesine ulaşabileceği ifade edildi.
Ekonomi yönetimi, bu maliyetin bütçe disiplininin korunması sayesinde karşılanabildiğini savunuyor. Kamuda tasarruf tedbirleri, harcama kontrolü ve gelir artırıcı politikaların uygulamanın finansmanında önemli rol oynadığı belirtiliyor.
Vatandaşın Alım Gücü ve Enflasyon Mesajı
Mehmet Şimşek’in açıklamalarında en dikkat çeken başlıklardan biri de vatandaşın alım gücü oldu. Hükümetin temel hedefinin küresel enerji krizinin etkilerini sınırlamak olduğunu söyleyen Şimşek, eşel mobil sisteminin sosyal ve ekonomik etkilerine vurgu yaptı.
Akaryakıt fiyatlarındaki sert yükselişin önüne geçilmesinin yalnızca bireysel tüketiciyi değil, üretim maliyetlerini de koruduğunu belirten Bakan, sistemin Türkiye’nin rekabet gücünü desteklediğini ifade etti.
Uzmanlara göre akaryakıt fiyatlarındaki sınırlı artış; gıda, lojistik ve ulaşım sektörlerinde maliyet baskısını azaltarak zincirleme zamların önüne geçilmesinde önemli rol oynuyor.
