Türkiye’de milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren yeni bir sistem değişikliği iddiası gündeme geldi. SGK eski Başmüfettişi İsa Karakaş’ın kamuoyuyla paylaştığı değerlendirmelere göre, hükümet emeklilik sisteminde “maaş odaklı” yapıdan “gelir ve ihtiyaç odaklı” modele geçişi tartışıyor. Eğer bu model hayata geçirilirse, özellikle kök maaşı düşük olan emekliler açısından 2026 Temmuz dönemi kritik bir eşik olabilir.
Bu iddia, “emekli maaşı ne olacak?”, “2026 emekli zammı nasıl hesaplanacak?”, “kök maaş nedir?” ve “hane geliri emekli maaşını etkiler mi?” gibi soruları yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Maaş Odaklı Sistemden Gelir Bazlı Modele Geçiş İddiası
Mevcut uygulamada emekli maaşları kök aylık üzerinden belirleniyor ve enflasyon farkı ile toplu sözleşme artışları bu kök maaşa yansıtılıyor. Son yıllarda taban maaş düzenlemesiyle düşük kök aylığı bulunan emeklilerin gelirleri belirli bir seviyeye tamamlandı. Ancak bu durum, yüksek prim ödeyenlerle düşük prim ödeyenler arasındaki maaş farkının daralmasına neden oldu.
İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre üzerinde çalışıldığı iddia edilen yeni modelde sadece emekli maaşı değil, hanenin toplam geliri ve yaşam koşulları dikkate alınacak. Böylece sosyal destekler daha hedefli şekilde dağıtılabilecek.
Beş Aşamalı Yeni Emeklilik Modeli Nasıl İşleyebilir?
Henüz resmi bir kanun teklifi veya taslak metin bulunmuyor. Ancak kamuoyuna yansıyan bilgiler doğrultusunda öne çıkan başlıklar şöyle:
Sosyal yardımların tek sistemde toplanması
Belediyeler, vakıflar ve ilgili bakanlıklar tarafından verilen yardımlar ortak bir veri tabanında birleştirilecek. Böylece bir kişinin hangi kurumdan ne kadar destek aldığı merkezi olarak izlenebilecek.
Hane geliri esaslı değerlendirme
Sadece emekli maaşı değil, evdeki toplam gelir dikkate alınacak. Örneğin 12 bin 500 TL maaş alan ancak birden fazla gayrimenkulü bulunan bir emekli ile aynı maaşı alıp kirada yaşayan ve başka geliri olmayan bir emekli aynı kapsamda değerlendirilmeyecek.
SGK ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin entegrasyonu
Emekli maaşı sistemi ile sosyal yardım sistemi entegre edilerek gelir sınırının altında kalan haneler otomatik olarak tespit edilebilecek.
Nakdi destek uygulamasının yaygınlaşması
Ayni yardımlar yerine karta yüklenen nakit destek modeline ağırlık verilmesi planlanıyor. Böylece emekliler ihtiyaçlarını kendi önceliklerine göre karşılayabilecek.
Yaşam maliyetine göre gelir tamamlama
Özellikle büyükşehirlerde kira ve temel giderlerin yüksek olması nedeniyle, şehir bazlı destek mekanizmaları devreye alınabilir. Kira yardımı, fatura desteği ve sosyal konut projeleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
2026 Temmuz Emekli Zammı İçin Neden Kritik?
En çok merak edilen konu, kök maaşı 11-13 bin TL aralığında olan ancak taban maaş uygulaması sayesinde 20 bin TL alan emeklilerin durumu. İddialara göre yeni sistemde, kök maaş enflasyon farkı ile 20 bin TL seviyesini aşana kadar taban maaş uygulaması devam edebilir. Bu durumda bazı emekliler belirli bir süre “sıfır zam” ile karşılaşabilir.
Ancak sistemin yalnızca zam sınırlaması getirmesi değil, gelir düzeyi düşük olanlara ek destek sunması da hedefleniyor. Özellikle kirada yaşayan, hanede başka geliri bulunmayan ve bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı fazla olan emekliler için ilave yardımlar gündeme gelebilir.
Kök Maaş Nedir, Taban Maaş Neden Önemli?
Kök maaş, emeklinin prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazancına göre hesaplanan gerçek aylık tutarıdır. Taban maaş ise devlet tarafından belirlenen ve kök maaşı bu tutarın altında kalan emeklilere yapılan tamamlama ödemesidir.
Yeni model tartışmalarında temel mesele, artışların kök maaş üzerinden mi yoksa taban maaş üzerinden mi devam edeceği sorusunda düğümleniyor. Bu da milyonlarca emeklinin gelir artış hızını doğrudan etkileyebilir.
Emekli Sayısındaki Artış ve Bütçe Dengesi
Son yıllarda emekli sayısında ciddi bir artış yaşandı. Özellikle EYT düzenlemesi sonrasında sisteme dahil olan kişi sayısının yükselmesi, sosyal güvenlik harcamalarını artırdı. Uzmanlara göre gelir ve ihtiyaç odaklı bir modele geçiş, kamu kaynaklarının daha hedefli kullanılmasını amaçlıyor olabilir.
Ancak yüksek prim ödeyen kesimin beklentisi, ödedikleri prim karşılığında daha belirgin bir maaş farkı oluşması yönünde. Bu nedenle yeni model, sosyal adalet ve prim dengesi açısından geniş bir tartışma alanı yaratabilir.
Hane Geliri Emekli Maaşını Nasıl Etkileyebilir?
Olası modelde belirleyici kriterin “hanedeki kişi başına düşen gelir” olması bekleniyor. Örneğin kök maaşı 11 bin TL olan ve kirada yaşayan bir emeklinin, başka geliri yoksa gelir eşiğinin altında kalması durumunda kira ve yakıt desteğiyle toplam geliri daha yüksek bir seviyeye tamamlanabilir.
Buna karşılık aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturan ve eşinin de emekli maaşı bulunan bir kişi için ek destek sağlanmayabilir. Bu yaklaşım, emekli maaşı sisteminin sosyal yardım mekanizmasıyla daha entegre çalışacağı anlamına geliyor.
Resmi Açıklama Var mı?
Şu an için hükümet tarafından açıklanmış resmi bir düzenleme veya kanun teklifi bulunmuyor. Kamuoyuna yansıyan bilgiler uzman yorumlarına dayanıyor. Olası değişikliklerin netleşmesi için önümüzdeki dönemde yapılacak resmi açıklamalar belirleyici olacak.
Ancak görünen o ki 2026 Temmuz dönemi, emekli maaş sistemi açısından önemli bir kırılma noktası olabilir. Emekliler için “kök maaş mı, hane geliri mi?” sorusu önümüzdeki süreçte daha fazla tartışılacak.
